AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDAN AVROPA İTTİFAQI ÖLKƏLƏRİNƏ İXRAC EDİLƏN BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARININ KEYFİYYƏTİNƏ NƏZARƏTİN HƏYATA KEÇİRİLMƏSİ QAYDALARI
I. Ümumi müddəalar
Bu Qaydalar Azərbaycan Respublikasından Avropa İttifaqı ölkələrinə bitki mənşəli yeyinti məhsullarını (bundan sonra - məhsullar) ixrac edən istehsal və emal müəssisəsində (bundan sonra - müəssisə) ekspertizaların keçirilməsi və təsdiqedici kod nömrəsinin verilməsi, məhsullardan və istifadə olunan sudan nümunələrin götürülməsi və keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi qaydalarını müəyyən edir.
II. Müəssisədə ekspertizaların keçirilməsi və təsdiqedici kod nömrəsinin verilməsi qaydaları
2.1. Azərbaycan Respublikasından Avropa İttifaqı ölkələrinə məhsul ixrac edən müəssisələr ekspertizaların aparılması, təsdiqedici kod nömrəsinin verilməsi və reyestrə alınması üçün İqtisadi İnkişaf Nazirliyinə (bundan sonra - səlahiyyətli orqan) ərizə ilə müraciət edirlər.
2.2. Müəssisədə ekspertizalar səlahiyyətli orqanın ən azı iki nəfərdən ibarət ekspert qrupu tərəfindən aparılır və “Bitki mənşəli yeyinti məhsullarının istehsalı və emalı müəssisələrində həyata keçirilən ekspertizaların nəticələrinə dair Forma №1”də (əlavə 1) müvafiq qeydlər aparılır.
2.3. Ekspertizaların nəticələri əsasında “Bitki mənşəli yeyinti məhsullarının istehsalı və emalı müəssisələrində həyata keçirilən ekspertizalarla əlaqədar ümumi qeydlər və nəticələrin qiymətləndirilməsinə dair Forma №2” (əlavə 2) iki nüsxə olaraq doldurularaq ekspertlər qrupu və müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən imzalanır, bunlardan biri müəssisəyə təqdim olunur, digəri isə səlahiyyətli orqanda saxlanılır. Əgər müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsi Forma №2-ni imzalamaqdan imtina edərsə, o ekspertlər qrupu tərəfindən imzalanır, bir surəti müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsinə təqdim olunur və bu barədə müəssisə yazılı şəkildə məlumatlandırılır.
2.4. Ekspertizalar zamanı müəssisədə çatışmazlıqlar aşkarlanarsa onları aradan qaldırmaq üçün müəssisəyə 30 (otuz) günədək əlavə vaxt verilir. Bu müddət ərzində həmin çatışmazlıqların aradan qaldırıldığı aşkarlanarsa, “Bitki mənşəli yeyinti məhsullarının istehsalı və emalı müəssisələrində həyata keçirilən ekspertizalarla əlaqədar nəticələrin ümumi qiymətləndirilməsinə dair Forma №3”də (əlavə 3) müvafiq qeydlər aparılır. Ekspertizalar nəticəsində müəyyən edilən çatışmazlıqlar bu müddət ərzində aradan qaldırılmazsa müəssisəyə 30 (otuz) günədək əlavə vaxt verilir
2.5. Ekspertizalar nəticəsində tələblərə uyğun hesab edilən müəssisəyə istehsal və emal növündən, məhsulun ixrac formasından asılı olaraq növbəti rübün ilk ayının 15-nə kimi təsdiqedici kod nömrəsi verilir (əlavə 4) və bu barədə Avropa Komissiyasının aidiyyəti orqanlarına müvafiq bildiriş göndərilir. Təsdiqedici kod nömrəsi ildə dörd dəfə olmaqla hər 3 (üç) aydan bir verilir.
2.6. Təsdiqedici kod nömrəsi almış müəssisədə səlahiyyətli orqan tərəfindən ayda bir dəfədən az olmayaraq həmin müəssisəyə xəbərdarlıq edilmədən dövri ekspertizalar həyata keçirilir. İxrac zamanı götürülən nümunələrin analiz nəticələri mənfi çıxdığı təqdirdə bu cür ekspertizalar qeyd olunan müddət nəzərə alınmadan dərhal həyata keçirilir.
2.7. Dövri ekspertizalar nəticəsində müəssisədə qeydə alınan çatışmazlıqların aradan qaldırılmadığı aşkarlanarsa, ona verilmiş təsdiqedici kod nömrəsi səlahiyyətli orqan tərəfindən geri alınır, yaxud da ləğv edilir və reyestrdən çıxarılır.
2.8. Müəssisəyə verilmiş təsdiqedici kod nömrəsinin geri alınması, ləğv edilməsi və reyestrdən çıxarılması haqqında qərar qəbul olunandan sonra səlahiyyətli orqan tərəfindən 3 (üç) gün müddətində müəssisəyə, gömrük orqanlarına və Avropa Komissiyasının aidiyyəti orqanlarına yazılı şəkildə məlumat verilir.
III. Müəssisədə həyata keçirilən ekspertizalar zamanı əsas tələblər
3.1. Müəssisədə həyata keçirilən ekspertizalar zamanı tələblər aşağıdakılardır:
3.1.1. Məhsulların yetişdirildiyi bağ və əkin sahələrində, məhsul yığımından əvvəl, məhsul yığımı, məhsul yığımından sonrakı və emal mərhələlərində əməliyyatların aqrotexniki, sanitar-gigiyenik və təhlükəsizlik tələblərinə uyğun həyata keçirilməsi;
3.1.2. Xammal və hazır məhsulların saxlanması, qablaşdırılması (taralanması), daşınması və etiketlənməsi zamanı əməliyyatların sanitar-gigiyena tələblərinə uyğun həyata keçirilməsi;
3.1.3. Müəssisənin ətrafının, infrastrukturunun, istifadə olunan avadanlıqların və sosial obyektlərin tələblərə uyğunluğu;
3.1.4. İstehsalat sahələrində, köməkçi otaqlarda və texnoloji proseslər zamanı əməliyyatların sanitar-gigiyena tələblərinə uyğun həyata keçirilməsi;
3.1.5. Müəssisədə çalışan işçilər tərəfindən ümumi sanitar-gigiyena tələblərinə riayət olunması;
3.1.6. Məhsulun və istifadə edilən suyun keyfiyyətinin standartların tələblərinə uyğunluğu;
3.1.7. Müəssisədə həyata keçirilən əməliyyatlara dair proqramların mövcudluğu və tətbiq olunması;
3.1.8. Xammalın tədarükündən hazır məhsulun ixracına kimi olan mərhələlərdə əməliyyatlara və görülən işlərə dair aparılan qeydiyyat sisteminin mövcudluğu və qeydlərin tələblərə uyğun həyata keçirilməsi;
3.1.9. Müəssisədə Təhlükəli Amillərin Təhlili və Nəzarətin Kritik Nöqtələri (TATNKN) sisteminin tətbiq olunması.
3.2. Məhsulun yetişdirildiyi bağ və əkin sahələrinə, məhsul yığımından əvvəl, məhsul yığımı, məhsul yığımından sonrakı və emal mərhələlərinə olan aqrotexniki, sanitar-gigiyena və təhlükəsizlik tələbləri
3.2.1. Ağacların artımı üçün torpağın tərkibi aqrotexniki tələblərə cavab verməlidir;
3.2.2. Ətraf mühit şərtləri (külək, qum və tozla bağlı infeksiyalar, çirkab maddələr və s.) ağacların yetişməsinə mənfi təsir etməməlidir;
3.2.3. Qrunt sularının axıdılması üçün drenaj sistemi mövcud olmalıdır;
3.2.4. Suvarma və digər məqsədlər üçün kifayət qədər su mənbələri olmalıdır;
3.2.5. Bağ sahələrinin yaxınlığında asanlıqla A/flavus paraziti və digər parazitlər ilə yoluxa bilən və infeksiya mənbəyi hesab olunan bitkilər (qarğıdalı və s.) əkilməməlidir;
3.2.6. Əkin sahələrində torpağın səthi əkindən əvvəl təmizlənmiş vəziyyətdə olmalıdır;
3.2.7. Əkindən əvvəl məhsulun keyfiyyətinə təsir edən amillər araşdırılmalı və dayanıqlı növlərin əkilməsinə üstünlük verilməlidir;
3.2.8. Torpağın qidalılıq dərəcəsini artırmaq məqsədilə lazımi aqrotexniki tədbirlər həyata keçirilməli, istifadəsi nəzərdə tutulan maddələrdən normativ sənədlərdə nəzərdə tutulmuş normada istifadə olunmalı və üsullar tətbiq edilməlidir;
3.2.9. Böyümə mərhələsində bağ və əkin yerləri toz və digər təsirlər nəticəsində əmələ gələn gənələrin artımını azaltmaq, yaxud da tamamilə məhv etmək üçün müntəzəm olaraq sulanmalıdır. Bağ sahəsinə yaxın ərazilərdə torpağın becərilməsində ağacın üzdə olan hissəsinə Aspergilla flavus /A. parazitini və göbələk sporunu yaya bilən metodlar tətbiq olunmamalıdır;
3.2.10. Həşəratlara, göbələklərə, alaq otlarına, gənələrə və digər parazitlərə qarşı effektiv mübarizə vasitələri tətbiq olunmalıdır;
3.2.11. Suvarma və digər məqsədlər üçün istifadə olunan su normativ sənədlərin tələblərinə cavab verməlidir;
3.2.12. Məhsulun yığılması, saxlanması və daşınması zamanı istifadə olunan avadanlıqlar və maşınlar yığımdan əvvəl potensial təhlükələrin qarşısını almaq məqsədilə dezinfeksiya olunmalı və işlək vəziyyətdə saxlanılmalıdır;
3.2.13. Məhsul onu göbələk və həşərat infeksiyası nəticəsində əmələ gələn potensial təhlükələrdən qorumaq məqsədilə yetişən kimi yığılmalıdır. Eyni zamanda məhsulun yetişmə dövrlərində ağacların altı A. flavus və ya A. Parazitinin, eləcə də digər parazitlərin inkişafı üçün əlverişli olan zibil və s. maddələrdən təmizlənməlidir;
3.2.14. Silkələnmə nəticəsində məhsulun yerə düşməsinin qarşısını almaq məqsədilə ağacların altına çərçivələr, qoruyucu parçalar və s. vasitələr salınmalıdır. Müəyyən məhsul növlərində ağacların silkələnməsi yolu ilə yığıldığını nəzərə alaraq həmin ərazilərə heyvanların (məhsulun heyvan nəcisi ilə təması nəticəsində yoluxma təhlükəsindən qorumaq üçün) daxil olmasının qarşısı alınmalıdır;
3.2.15. Yığımdan sonra məhsullar çeşidlənməli və təmiz, quru, nəmişliyə qarşı mühafizə olunmuş, həşərat və göbələklərin olmadığı təmiz konteynerlərlə dərhal emala göndərilməlidir. Məhsullar dərhal emal müəssisələrinə göndərilmədiyi təqdirdə onlar xüsusi şəraitə malik mühafizə anbarlarında müvəqqəti saxlanılmalıdır.
3.2.16. Ağaclar yaxşıca budanmalı və zəruri hallarda böyümə dövründən əvvəl parazitlərə qarşı mübarizə vasitələrindən istifadə olunmalıdır;
3.2.17. Bağ sahələri və digər yığım mərkəzləri Aspergilla və digər göbələklərin əmələ gəlməsinin qarşısını almaq məqsədilə yığımdan dərhal sonra zibilliklərdən və tullantılardan təmizlənməlidir;
3.2.18. Yığım əməliyyatlarında istifadə olunan avadanlıqlar, nəqliyyat vasitələri və s. vaxtaşırı dezinfeksiya olunmalıdır.
3.3. Xammalın və hazır məhsulun saxlanmasına, qablaşdırılmasına (taralanmasına), daşınmasına və etiketlənməsinə olan sanitar-gigiyena tələbləri
3.3.1. Müəssisəyə daxil olan xammalın orqanoleptiki (xarici görünüşü, iyi, dadı, rəngi və s.) xüsusiyyətləri, yağlılığı, mikrobioloji göstəriciləri, toksiki elementləri, kənar maddələr, fiziki xassələri, böyüklüyü, növ eyniləşdirilməsi və s. yoxlanılmalı və emal, yaxud da ixrac olunanadək partiya nömrəsi qeyd olunmuş mənşə sənədi və etiketlərlə birlikdə, temperatur rejimini tənzimləyən və qeyd edən sistemə malik anbarlarda saxlanılmalıdır. Anbar məntəqələrində temperatur ölçmə cihazları daima işlək vəziyyətdə olmalı və qrafik əsasında temperatur rejimi barədə müvafiq jurnalda mütəmadi qeydlər aparılmalıdır;
3.3.2. Daxil olan xammalda və hazır məhsulda standartların tələblərinə cavab verməyənlər aşkar olunduqda onlar dərhal kənarlaşdırılmalıdır;
3.3.3. Xammal və hazır məhsullar eyni yerdə və eyni vaxtda saxlanılmamalıdır. Eyni zamanda müxtəlif növ məhsulların bir yerdə saxlanması qadağandır. Məhsulun saxlanmasında paslanan materialdan hazırlanmış qablardan istifadə edilməsinə yol verilməməlidir;
3.3.4. Məhsulun xarab olmasının və çirklənməsinin qarşısını almaq məqsədilə eyni partiyaya məxsus olan hazır məhsullar bir yerdə üst-üstə yığılmamalı, döşəmə, divar və tavanla təmasda olmamalı, hava axınını təmin edən plastik materialdan hazırlanmış paletlərin üzərində, yaxud da rəf şəklində üst-üstə yığılmalıdır;
3.3.5. Qabı xarab olmuş, cırılmış, istehsal tarixi, partiya nömrəsi yazılmayan etiketsiz məhsullar, realizə ediləcək məhsullarla bir yerdə saxlanılmamalıdır;
3.3.6. Müəssisədə istifadə olunan müxtəlif qatqılar və əlavələr (duz, sirkə, ədviyyat, yağ, şəkər və s.) xammal və hazır məhsullarla bir yerdə saxlanılmamalıdır. Qablaşdırma materialları ayrı bir yerdə uyğun şəraitdə saxlanılmalıdır;
3.3.7. Saxlama və anbarlaşdırma əməliyyatları sistemli aparılmalıdır. Məhsullar səliqəli, hava cərəyanına mane olmayacaq, etiketləri görünəcək şəkildə yığılmalı, ilk daxil olan məhsul ilk ixrac edilməlidir;
3.3.8. Anbar məntəqələri yağışdan, gəmirici və quşların daxil olmasından mühafizəni təmin etməli, təmiz, quru olmalı və ventilyasiya qurğusuna malik olmalıdır. Saxlama müddətində göbələklərin artımını azaltmaq üçün temperatur rejimi normativ sənədlərin tələblərinə uyğun səviyyədə saxlanılmalıdır;
3.3.9. Anbar məntəqələrində həşərat və göbələklərin miqdarını azaltmaq üçün qeydiyyata alınmış mübarizə vasitələrindən və ya digər alternativ metodlardan istifadə olunmalıdır;
3.3.10. Müəssisəyə daxil olan bütün təzə və işlənmiş taralar mütləq yoxlanaraq qəbul olunmalıdır;
3.3.11. Hərarətdən asılı olaraq dəyişən nəmlik normasına məhsulun saxlanma müddətində nəzarət edilməlidir;
3.3.12. Məhsulda ehtimal olunan parazitlərə nəzarət etmək və daşıma zamanı infeksiyanın qarşısını almaq məqsədilə saxlama məntəqəsindən satışa göndərilən məhsul dezinfeksiya edilməlidir;
3.3.13. Məhsullarının daşınması zamanı istifadə olunan nəqliyyat vasitələri müvafiq temperatur rejimini tənzimləyən zəruri avadanlıqlarla təchiz olunmalıdır;
3.3.14. Nəqliyyat vasitələrinin daxili səthləri hamar və asan təmizlənən olmalı, onlardan eyni zamanda bir neçə məhsulun daşınması üçün istifadə olunmamalıdır;
3.3.15. Məhsulların qablaşdırılması zamanı onun düzgün paketlənməsinə zəmanət verilməli, məhsulun yarlığı mövcud olan və müvafiq orqanlar tərəfindən icazə verilən materiallardan hazırlanmalıdır. Məhsulların qablaşdırılması zamanı istifadə olunan qablaşdırma materialları insanların sağlamlığına və məhsulların keyfiyyətinə mənfi təsir etməməlidir;
3.3.16. Təmizləndikdən və dezinfeksiya edildikdən sonra istifadəyə yararlı, su və hava keçirməyən, çürüməyən materiallardan hazırlanmış bəzi xüsusi qablar istisna olmaqla, digər qablaşdırma materiallarından təkrar istifadəyə yol verilməməlidir;
3.3.17. İstifadə olunmayan qablaşdırma materialları qapalı şəraitdə saxlanılmalıdır;
3.3.18. Məhsulun paketlənərək yerləşdirildiyi daxili və xarici qabların, taraların üzərində emal müəssisəsinin adı və təsdiqedici kod nömrəsi çıxmayacaq, yaxud da silinməyəcək şəkildə yazılmalıdır;
3.3.19. İstifadə olunan qablaşdırma materialları məhsulu xarici təsirlərdən tam qorumalıdır;
3.3.20. Məhsullar müvafiq standartlara cavab verən qablarda və qaydalarda ticarət dövriyyəsinə daxil edilməli, qabların üzərinə istehsalçı müəssisənin adı, ünvanı, məhsulun adı, növü, keyfiyyəti, istehsal tarixi, nömrəsi, netto çəkisi, əlavələr və qatqı maddələrini göstərən etiket yapışdırılmalıdır.
3.4. Müəssisənin infrastrukturuna, ətrafına, istifadə olunan avadanlıqlara və sosial obyektlərə olan tələblər
3.4.1. Xammalın növündən, üzərində aparılan əməliyyatlardan və həcmindən asılı olaraq müəssisə tədarük, ilkin mühafizə, yuma, emal, qablaşdırma, paketləmə və anbar sahələrinə malik olmalıdır;
3.4.2. Müəssisənin fəaliyyəti ətraf mühitə, ətrafdakı digər müəssisə və təşkilatlara mənfi təsir göstərməməlidir;
3.4.3. Müəssisədə yağış və tullantı sularını uzaqlaşdırmaq üçün drenaj sistemi quraşdırılmalıdır;
3.4.4. Emal və digər əməliyyatların həyata keçirildiyi yerlərdə döşəmələr tullantı sularını özünə hopdurmayan, sızdırmayan, asanlıqla təmizlənən və dezinfeksiya olunan materialdan hazırlanmalı və həmin yığılmış suları axıdacaq əlverişli kanalizasiya sisteminə malik olmalıdır;
3.4.5. Divarlar və tavanlar asanlıqla təmizlənən, su keçirməyən, həşəratların, gəmiricilərin, quşların və digər heyvanların emal, qablaşdırma, anbar və s. sahələrə asanlıqla daxil olmasının qarşısını alacaq materialdan hazırlanmalı, hazır məhsulları çirkləndirməyəcək şəkildə təmiz, səliqəli və açıq rəngdə olmalıdır;
3.4.6. Pəncərələr və digər açıq sahələr yerdən normativ-texniki səndlərin tələblərinə uyğun hündürlükdə olmalı, asan təmizlənən materialdan hazırlanmalı və üzərinə tor çəkilməlidir;
3.4.7. Qapılar hamar, su keçirməyən, asan təmizlənən, vəziyyətdən asılı olaraq avtomatik açılıb-bağlanan, çürümə və korroziyaya qarşı davamlı materialdan hazırlanmalıdır;
3.4.8. Elektrik xəttləri divarın daxilinə yerləşdirilmiş şəkildə çəkilməli, yaxud da divarların asanlıqla təmizlənməsinə mane olmayacaq şəkildə izolyasiya edilməlidir;
3.4.9. Zərərvericilərin məhv edilməsi, yaxud da zərərsizləşdirilməsi məqsədilə istifadə olunan cihazlar, onların istehsal sahələrinə daxil olmasına mane olmayacaq şəkildə istehsal sahəsindən uzaq yerdə quraşdırılmalıdır;
3.4.10. İstehsal və emal yerlərində temperaturun yüksəlməsinin, toz və qoxunun əmələ gəlməsinin qarşısının alınması məqsədilə ventilyasiya sistemi quraşdırılmalıdır. Ventilyasiya sistemi müəssisə xaricindən içəriyə doğru istiqamətləndirilməli və gigiyena baxımından xüsusi filtrlərlə təchiz olunmalıdır. Ventilyasiya zamanı havanın sürəti normativ sənədlərin tələblərinə uyğun olmalıdır. Ventilyasiya zamanı hava axını iş stollarına istiqamətləndirilməməlidir;
3.4.11. İstehsalat otaqlarında metroloji şərait (temperatur, nisbi rütubət, havanın hərəkət sürəti, səsin çoxluğu) normalara uyğun olmalıdır. Soyuq anbarlar, qazanxana, transformator yarımstansiyaları istisna olmaqla bütün istehsalat və köməkçi otaqlar sanitar normalara uyğun temperatur rejiminə malik olmalıdır;
3.4.12. Dəzgahlar, maşınlar, aparatlar titrəmənin qarşısını alan qurğu ilə təmin olunmalıdır;
3.4.13. Müəssisədə çalışan personal üçün inzibati bina, geyinib-soyunma yerləri, istirahət otaqları, yeməkxana, yuyunma otaqları, tualet və s. sosial obyektlər mövcud olmalı və bunların emal sahələrinə birbaşa çıxışları olmamalıdır;
3.4.14. Sosial obyektlər müəsissədə sanitar-gigiyena normalarına uyğun şəkildə qurulmalı və orada gigiyena tələblərini əks etdirən xüsusi lövhələr asılmalıdır;
3.4.15. Geyinib-soyunma otaqlarında işçilərin sayına uyğun olaraq dolablar yerləşdirilməli, iş paltarları və digər geyim əşyaları bir-birindən ayrı yerdə saxlanılmalıdır;
3.4.16. Emal formasından asılı olaraq müəssisənin münasib yerlərində kifayət sayda əl-üz yuma yerləri olmalı, təmizlik vasitələri, birdəfəlik istifadə üçün kağız və s. vasitələr qoyulmalıdır;
3.4.17. Müəssisədə müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunan dezinfeksiyaedici maddələr məhsullara və avadanlıqlara mənfi təsir etməməlidir. Bu cür vasitələr ayrı bir yerdə xüsusi şəraitdə saxlanılmalıdır.
3.5. İstehsalat sahələrinə, köməkçi otaqlara və texnoloji proseslərə olan sanitar-gigiyena tələbləri
3.5.1. İstehsalat və köməkçi otaqların girişində ayaqqabıları dezinfeksiya etmək üçün içində dezinfeksiyaedici maddələr olan kiçik hovuz, yaxud da qab yerləşdirilməlidir. Həmin hovuz, yaxud da qab girişi tam əhatə etməli və üzərindən tullanıb keçmək mümkün olmamalıdır. Hovuzun dərinliyi ayaq topuğu səviyyəsində olmalıdır. Dezinfeksiya hovuzunda eyni zamanda məhlulun dəyişdirilməsi üçün əlverişli şərait yaradılmalı, dezinfeksiya vasitələrinin dozasının sabit saxlanılması üçün nəzarət sistemi qurulmalı və bu barədə müvafiq jurnalda qeydlər aparılmalıdır;
3.5.2. İstehsalat və köməkçi otaqlar, eləcə də avadanlıq və inventarlar təmiz vəziyyətdə saxlanmalı və bu barədə növbələrin təhvil verilməsi jurnalında qeydlər aparılmalıdır. Təmizləmə işləri növbələrarası, nahar fasiləsində, istirahət günlərində aparılmalıdır. Hər növbənin sonunda əsaslı təmizlik işləri aparılmalıdır;
3.5.3. Təmizlik işləri aparmaq üçün işçilər lazımı inventarlar və yuyucu vasitələrlə təmin olunmalıdır. İstehsalat otaqlarının divarları sistematik olaraq sabun-qələvi məhlulu ilə isladılmış əsgi ilə, sonra isə quru əsgi ilə silinməlidir;
3.5.4. İstehsalat otaqlarının bütün qapıları hər gün sabunlu isti su ilə, sonra isə quru əsgi ilə silinməlidir. Xüsusi ilə qapıların dəstəkləri və aşağı hissələri əsaslı surətdə təmizlənməlidir;
3.5.5. Avadanlıqların daxili hissələri asan təmizlənməsi üçün hamar olmalıdır. Avadanlıqların məhsul ilə əlaqədə olan hissələri yeyinti sənayesində istifadəsinə icazə verilmiş materiallardan hazırlanmalıdır;
3.5.6. Texnoloji avadanlıqlar işə salınmamışdan əvvəl təmizliyinə və kənar əşyaların olmamasına görə yoxlanılmalıdır;
3.5.7. Xammalın sındırıldığı, ləpəsinin çıxarıldığı, qəlibləndiyi yerlərdə avadanlıqlar mövsümün əvvəlində təmizlənməli və dezinfeksiya olunmalıdır. Digər tərəfdən müəssisədə emal prosesində və məhsulların daşınmasında istifadə olunan alət və avadanlıqlar, dəzgahlar, qablar və konveyerlər korroziyaya davamlı, asan təmizlənən və dezinfeksiya olunan materialdan hazırlanmalı və bunlardan səlahiyyətli orqan tərəfindən icazə verildiyi hallar istisna olmaqla, təyinatı xaricində başqa qida məhsullarının emalında istifadə olunmamalıdır;
3.5.8. Bütün daxil olan xammallar, köməkçi və qablaşdırıcı materiallar və buraxılan hazır məhsullar qüvvədə olan normativ sənədlərin tələblərinə uyğun olmalıdır;
3.5.9. Anbara daxil olan yeyinti xammalların və hazır məhsulların keyfiyyətini təsdiq edən sertifikatlar olmalı və bunlar nömrələnmiş şəkildə partiyalarla yığılmalıdır. Hər partiyadan nümunələr götürülərək keyfiyyəti səlahiyyət verilmiş laboratoriyada qiymətləndirilməlidir. Xammal istehsalata yalnız laboratoriyanın müsbət rəyi olduğu təqdirdə buraxılmalıdır;
3.5.10. Həşəratlar ilə yoluxmuş xammallar dərhal ayrılmalı və təmizlənməlidir. Təmizlənmiş xammal istehsalata göndərilməli, çox yoluxmuş xammal isə yandırılmalıdır;
3.5.11. Anbarın temperatur və rütubət göstəricilərinə dair müvafiq jurnalda mütəmadi qeydlər aparılmalıdır;
3.5.12. İstehsalalat və köməkçi otaqların işıqlandırılması zamanı aşağıdakı sanitar tələblərə riayət olunmalıdır:
3.5.12.1. İstehsalat və köməkçi otaqlarda təbii işıqdan maksimum istifadə olunmalıdır. Bu məqsədlə pəncərələrin qabaqları istehsalat avadanlıqları, hazır məhsullar, yarımfabrikatlar və s. ilə örtülməməlidir. Pəncərələrin şüşələri təmiz saxlanılmalı və rübdə 1 (bir) dəfədən az olmayaraq təmizlənməlidir. Dəhlizlərin və anbarların süni işıq ilə işıqlandırılmasına yol verilir;
3.5.12.2. İşıqlandırıcı cihazlar təmiz saxlanmalı və həftədə 1 (bir) dəfədən az olmayaraq təmizlənməlidir;
3.5.12.3. Elektrik lampalarının və plafonların qeydiyyatı xüsusi jurnalda aparılmalıdır.
3.5.13. Müəssisədə yığılmış zibil və tullantıların uzaqlaşdırılması ilə əlaqədar aşağıdakı sanitar tələblərə riayət olunmalıdır:
3.5.13.1. Müəssisədə hər iş gününün sonunda yığılmış zibillər, maye və tullantılar uzaqlaşdırılmalıdır. Tullantılar və zibillər hər günün sonunda daşınmalı və sonra konteynerlər normativ sənədlərin tələblərinə uyğun olaraq mütləq dezinfeksiya olunmalıdır;
3.5.13.2. Müəssisə iş gününün sonunda yığılmış tullantıları zərərsizləşdirmək, yaxud da onları müəssisədən uzaqlaşdırmaq üçün kifayət qədər, uyğun həcmdə, korroziyaya davamlı, maye kütləsini sızdırmayan, asanlıqla təmizlənən və dezinfeksiya olunan tullantı qablarına, yaxud da zibil yeşiklərinə malik olmalıdır;
3.5.13.3. İstifadə olunan konteynerlər, zibil yeşikləri, zibil qabları boşaldıqdan sonra mütləq yuyulmalı və normativ sənədlərin tələblərinə uyğun qatılıqlı xlorlu əhəng məhlulu ilə dezinfeksiya olunmalıdır;
3.5.13.4. Zibil qabları istehsalat sahələrindən və anbarlardan normativ sənədlərin tələblərinə uyğun məsafədə, asfalt və ya beton örtüklü yerdə yerləşdirilməlidir. Zibil və tullantıların daşınması ixtisaslaşdırılmış nəqliyyat vasitələri ilə həyata keçirilməli və bunlardan xammal və hazır məhsulların daşınmasında istifadə olunmamalıdır.
3.5.14. Müəssisədə müxtəlif ziyanvericilərlə mübarizə üsullarından və vasitələrindən istifadə olunarkən aşağıdakı qaydalara riayət olunmalıdır:
3.5.14.1. Müxtəlif ziyanvericilərin (quşların, gəmiricilərin, həşəratların və s.) əmələ gəlməsinin qarşısını almaq, yaxud da məhv etmək məqsədilə səlahiyyətli orqanlar tərəfindən istifadəsinə icazə verilmiş mübarizə vasitələrindən istifadə olunmalıdır;
3.5.14.2. Ziyanvericilərin anbar məntəqələrinə, istehsal və emal sahələrinə daxil olmasının qarşısını almaq üçün bütün giriş yerləri tutlmalı, ventilyasiya kanallarının ağızları metal tor ilə bağlanmalıdır;
3.5.14.3. Ziyanvericilərlə mübarizə üçün bütün otaqlar ayda 1 (bir) dəfədən az olmayaraq dezinfeksiya olunmalıdır. Dezinseksiya olunduqdan sonra bütün otaqların havası iy yox olana kimi dəyişdirilməlidir.
3.5.15. Müəssisənin müvafiq sahələrində təzyiqi, temperaturu ölçən, mütəmadi qeydlər aparan və bu qeydləri mühafizə edən sistem quraşdırılmalıdır.
3.6. Müəssisədə çalışan işçilərə olan ümumi sanitar-gigiyena
tələbləri
3.6.1. Emal sahəsinə işə qəbul olunan işçilərin tibbi arayışları olmalı və onlar vaxtaşırı tibbi müayinələrdən keçirilərək sağlamlığa dair şəxsi qeydiyyat kitabçalarında müvafiq qeydlər aparılmalıdır. Arayışda işçinin xüsusilə vərəm xəstəliyi ilə yoluxmadığı qeyd olunmalıdır;
3.6.2. İş vaxtı işçilər gigiyena şərtlərinə tam riayət etməli, dırnaqları kəsilmiş vəziyyətdə olmalı, əlləri mütəmadi olaraq yuyulmalı, açıq vəziyyətdə əllərdə yaralar olmamalı, üzərlərində zinnət əşyalarını daşımamalıdırlar;
3.6.3. İş prosesində yemək, siqaret çəkmək, saqqız çeynəmək, tüpürmək və məhsula doğru öskürmək qadağandır. Şəxsi əşyaların və geyimlərin emal sahəsində saxlanması qadağandır. Bu haqda xəbərdaredici lövhələr asılmalıdır;
3.6.4. İş paltarlarından (uniforma, ayaqqabı, resperator, əlcək, papaq) emal sahəsindən kənarda istifadə etmək qadağandır;
3.6.5. Bütün işçilər ümumi qaydalara riayət etməli, hər kəs məsuliyyəti barədə xəbərdar edilməli və buna nəzarət olunmalıdır. Ayrı-ayrı istehsal sahələrinin işçiləri iş paltarları ilə bir-birindən fərqlənməlidir;
3.6.6. Müəssisəyə daxil olan kənar şəxslər xüsusi geyim əşyaları ilə təmin edilməli və ümumi qaydalara riayət etməlidirlər;
3.6.7. İşçilərin istifadəsinə verilən dolablardan məqsədəuyğun şəkildə istifadə edildiyini müəyyən etmək məqsədilə gigiyena üzrə məsul şəxs tərəfindən dolablar vaxtaşırı yoxlanılmalıdır.
3.7. Müəssisədə istehsal olunan hazır məhsulların və istifadə olunan suyun
keyfiyyətinə olan tələblər
3.7.1. Müəssisədə istehsal olunan hazır məhsul partiyasının keyfiyyəti səlahiyyətli orqanın ekspertləri tərəfindən həmin partiyadan qaydasına uyğun nümunələr götürülməklə qiymətləndirilməli və analiz nəticələri əsasında onların sertifikatlaşdırılması barədə qərar qəbul edilməlidir;
3.7.2. Hazır məhsulun aflatoksinlə və digər xəstəliklərlə yoluxmasının qarşısını almaq məqsədilə xammalın qəbulu, saxlanması üçün nəzərdə tutulan sahələr məhsulun hazırlanması, qablaşdırılması və s. əməliyyatların həyata keçiriləcəyi sahələrdən tamamilə ayrı yerləşdirilməlidir. Ventilyasiya sistemi və ya digər açıq yerlərdən məntəqənin emal sahələrinə tozun daxil olmasının qarşısını almaq məqsədilə ehtiyat tədbirləri görülməlidir;
3.7.3. Emal zamanı müxtəlif məhsul partiyaları arasında aflatoksinlərə və digər xəstəliklərə yoluxmanın qarşısını almaq üçün işçilər tərəfindən məhsulun keyfiyyətinə nəzarət həyata keçirilməli və bir sıra təhlükəsizlik tədbirləri görülməlidir;
3.7.4. Məhsulun qabıqdan çıxarılması məhsul yığımından dərhal sonra həyata keçirilməlidir. Əgər qabıqdan çıxarılmada yubanmalar müşahidə olunarsa, onlar xüsusi şəraitdə mühafizə olunmalıdır;
3.7.5. Günəş şüaları altında qurudulmuş məhsulun qurutma mərhələsində göbələyin inkişafı və parazitlər tərəfindən yoluxa bilmə ehtimalını nəzərə alaraq, qabıqdan çıxarıldıqdan dərhal sonra qurudulmalıdır;
3.7.6. Qurutmadan sonra mal partiyasından nümunələr götürülməli və rütubətliliyi ölçülməlidir. Ölçü avadanlıqları vaxtaşırı yoxlanılmalı və daima işlək vəziyyətdə saxlanılmalıdır;
3.7.7. Məhsullarda müşahidə olunan kənar maddələrin, yaxud da zədəli məhsulların kənarlaşdırılması üçün müxtəlif optik (əl) və ya elektron nümunə götürmə aparatlarından istifadə edilməlidir. Məhsullar nəcis yoluxması, infeksiya, çürümə və digər zədələnmələrdən kənarlaşdırılmadığı təqdirdə emala buraxılmamalıdır. Erkən parçalanmış məhsulların aflatoksinlə və digər xəstəliklərlə yoluxma riski böyük olduğundan, onların digər məhsullardan ayırılması üçün xüsusi ehtiyat tədbirləri görülməlidir;
3.7.8. Sındırılma zamanı ləpənin bölünməsinin qarşısını almaq üçün əvvəlcədən rütubətlə emal edilən məhsul növləri üçün, sındırmadan dərhal sonra ləpənin rütubət miqdarı məhsulların arasında sürətlə sirkulyasiya edən hava ilə göbələklərin artımına imkan verməyəcək səviyyəyə qədər azaldılmalıdır;
3.7.9. Emal edilmiş məhsulların (emal edilməmiş, qabığı çıxarılmış və ya qabıqlı, istehlak üçün hazır və s.) çürümə, kif göbələyi və ya ferment dəyişiklikləri ilə korlanması, eləcə də nəql edilmə və saxlanma zamanı nəmlik normasına riayət olunmalı və qablaşdırılmalıdır;
3.7.10. Bütün növ məhsulların keyfiyyəti nəzarət məntəqələrində yoxlanılmalıdır. Məhsullar emal məntəqələrindən buraxılmazdan əvvəl növlərə ayırılmalı və ya məlum analitik prosedurlar tətbiq edilməlidir.
3.7.11. İstehsal və emal müəssisəsində istifadə olunan suyun keyfiyyəti səlahiyyətli orqanın ekspertləri tərəfindən sudan qaydasına uyğun nümunələr götürülməklə qiymətləndirilməlidir. Analiz nəticələri müəssisəyə təsdiqedici kod nömrəsinin verilməsi və məhsul partiyasının sertifikatlaşdırılması qərarının verilməsi zamanı əsas olmalıdır;
3.7.12. Müəssisədə istifadə olunan suyun təminatında aşağıdakı şərtlərə riayət olunmalıdır:
3.7.12.1. Müəssisədə içmək, təmizləmək, yanğın söndürmək və s. məqsədlər üçün kifayət qədər və uyğun təzyiqdə isti və soyuq su olmalı və suyun keyfiyyəti normativ-texniki sənədlərin tələblərinə cavab verməlidir;
3.7.12.2. İstifadə olunan suyun keyfiyyətini təmin etmək məqsədilə xlorlama, filtrdən keçirmə, ultraşüa və s. sistemlər quraşdırılmalıdır;
3.7.12.3. Su anbarları, yaxud da hovuzlar üstü örtülü, təmiz vəziyyətdə olmalı, asanlıqla yoxlanıla biləcək bir yerdə yerləşdirilməlidir;
3.7.12.4. Artezian quyuları və ehtiyat su tutarları sanitar mühafizə zonasına malik olmalı və onların sanitar-texniki vəziyyətinə və suyun keyfiyyətinə daima nəzarət olunmalıdır;
3.7.12.5. Ehtiyat su çənlərinin ağzı bağlanmalı, surğuclanmalı və təmiz vəziyyətdə saxlanmalıdır;
3.7.12.6. Su çənləri rübdə 1 (bir) dəfə dezinfeksiya olunmalı və hər çənin üzərində aşağıdakı məlumatları özündə əks etdirən lövhələr yerləşdirilməlidir:
Su çəni:_____________________
Həcmi:______________________
(m3 )
Təmizlənib:___________________
(tarix)
Dezinfeksiya olunub:______________
(tarix)
3.8. Müəssisədə həyata keçirilən əməliyyatlara dair proqramların hazırlanmasına və tətbiqinə olan tələblər
3.8.1. Müəssisədə ziyanvericilərlə mübarizə tədbirlərinə, avadanlıqların və təchizatın təmiri və dezinfeksiyasına, nəqliyyat vasitələrinin, yuyunma və paltardəyişmə otaqlarının, dolabların, tualetlərin, anbar sahələrinin, xammal giriş yerlərinin, yükləmə ərazilərinin, xammal ehtiyatlarının və hazır məhsulların, istehsal və emal sahələrinin təmizlənməsinə və dezinfeksiyasına, eləcə də tullantıların uzaqlaşdırılmasına, təmizlik vasitələrinin dəyişdirilməsinə və s. məsələlərə dair müvafiq proqramlar hazırlanmalıdır;
3.8.2. Proqramların tətbiqi ilə əlaqədar müəssisədə məsul şəxslər ayrılmalı və bunlar tərəfindən qaydaya uyğun olaraq müvafiq jurnallarda qeydlər aparılmalıdır.
3.9. Müəssisədə xammalların tədarükündən hazır məhsulun ixracına kimi bütün mərhələlərdə əməliyyatlara və görülən işlərə dair qeydiyyat sisteminin hazırlanmasına və tətbiqinə olan tələblər
3.9.1. Müəssisənin səlahiyyətli nümayəndələri xammalın tədarükündən hazır məhsulun istehsalına kimi bütün mərhələlərdə aparılan əməliyyatlarla əlaqədar qeydlər aparılmalıdır. Aparılan qeydlər məhsulun mənşəyi, nəql olunma şərtləri, emal forması, tarixi, keyfiyyətə nəzarət sisteminin tətbiqi, nümunələrin götürülməsi, analiz nəticələri, temperatur rejimi, saxlanma müddəti və s. sahələri əhatə etməlidir. Qeydiyyat sistemi ilə geriqaytarılma əməliyyatı qurulmalı və məhsulun keyfiyyətinə effektiv nəzarəti həyata keçirmək imkanları olmalıdır;
3.9.2. Müəssisədə aparılan təmizlik, dezinfeksiya əməliyyatları, laboratoriya analizləri, məhsulun sertifikatlaşdırılması və s. sənədləşdirmə prosedurlarına dair müvafiq jurnallarda qeydlər aparılmalıdır;
3.9.3. Personal üçün tətbiq edilən təlimləndirmə proqramları, sağlamlıq arayışları, gigiyena şərtləri və s. məsələlər barədə qeydlər aparılmalıdır;
3.9.4. Aparılan bütün qeydlər minimum 5 (beş) il müddətində saxlanılmalıdır.
3.10. Müəssisədə Təhlükəli Amillərin Təhlili və Nəzarətin Kritik Nöqtələri (TATNKN) sisteminin tətbiqinə olan tələblər
3.10.1. Emal formasından asılı olaraq təsdiqedici kod nömrəsini almaq üçün müəssisədə mütləq TATNKN sistemi tətbiq olunmalıdır;
3.10.2. Emal formasından asılı olaraq məhsullarda meydana çıxan və kritik hesab olunan nöqtələr müəyyən edilməli və bunlar TATNKN planında öz əksini tapmalıdır;
3.10.3. Kritik nöqtələrdə həyata keçiriləcək təftiş, məsul şəxslər və işçi qrupları müəyyən edilməlidir;
3.10.4. Təhlükəli nöqtələrin yaranmaması, yaxud da ehtimal olunan təhlükələri aradan qaldırmaq məqsədilə xüsusi proqramlar hazırlanmalı və tətbiq edilməlidir;
3.10.5. Səlahiyyətli orqan tərəfindən müəssisədə tətbiq olunan TATNKN planı vaxtaşırı yoxlanılmalı və bu barədə müvafiq jurnalda qeydlər aparılmalıdır.
IV. Avropa İttifaqı ölkələrinə ixrac edilən yeyinti məhsullarının istehsalı və emalı müəssisələrinin reyestrinə daxil olan məlumatlar
4.1. Təsdiqedici kod nömrəsi almış müəssisələr barədə məlumatlar (istehsal və emal müəssisəsinin adı, hüquqi ünvanı, mülkiyyət forması, təsdiqedici kod nömrəsi, rəhbərinin adı, soyadı, atasının adı və ekspertizaların dövriliyi) Avropa İttifaqı ölkələrinə ixrac edilən yeyinti məhsullarının istehsalı və emalı müəssisələrinin reyestrinə daxil edilməlidir;
4.2. Təsdiqedici kod nömrəsini almış istehsal və emal müəssisəsi 3 (üç) gün müddətində zəruri məlumatları (istehsal və emal müəssisəsinin adı, hüquqi ünvanı, müəssisə rəhbərinin adı, soyadı, atasının adı, müəssisənin təsdiqedici kod nömrəsi) səlahiyyətli orqana kağız və maqnit daşıyıcıları şəklində təqdim etməlidir. Kağız daşıyıcısında təqdim edilən məlumatlar müəssisənin səlahiyyətli şəxsi tərəfindən (onun adı, soyadı və atasının adı göstərilməklə) imzalanıb, möhürlə təsdiq edildikdən sonra təqdim edilir;
4.3. Səlahiyyətli orqan daxil olmuş məlumatların düzgünlüyünü yoxlayır və səhvlər olarsa, onların aradan qaldırılması barədə müəssisələrə dərhal bildiriş göndərir;
4.4. Reyestrə dair məlumatlarda dəyişikliklər olduqda (hüquqi şəxs yenidən təşkil edildikdə, müəssisənin və rəhbərinin adları dəyişdikdə və s.) bu barədə səlahiyyətli orqana 3 (üç) gün müddətində məlumat təqdim edilməlidir;
4.5 Azərbaycan Respublikasından Avropa İttifaqı ölkələrinə yeyinti məhsullarını ixrac edən istehsal və emal müəssisələrinin reyestrində göstərilən məlumat açıqdır;
4.6. Reyestrə alınmış müəssisələr barədə məlumat almaq üçün səlahiyyətli orqana yazılı müraciət edilməlidir;
4.7. Reyestr barəsində sorğu edilən müəssisələr haqqında məlumat və ya məlumatın verilməsindən imtina qərarı səlahiyyətli orqan tərəfindən 10 (on) gün müddətində verilməlidir.
V. Ekspertiza aparan və reyestrə alan vəzifəli şəxslərin və
müəssisələrin məsuliyyəti
Ekspertiza və reyestri aparan vəzifəli şəxslər onun aparılma qaydasının pozulmasına, habelə müəssisələr ekspertlərə təqdim etdiyi sənədlərin və onlarda göstərilən məlumatların düzgünlüyünə görə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.
VI. Məhsullardan nümunələrin götürülməsi və keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi
6.1. Nümunə götürmə müddətləri
Səlahiyyətli orqanın rəsmi ekspertləri tərəfindən məhsullardan nümunələr məhsul partiyasının həcmindən asılı olaraq normativ-texniki sənədlərin tələblərinə uyğun miqdarda (çəkidə) qaydasına uyğun götürülür. Nümunələr götürülərkən aparılan qeydlərdən məhsulun həqiqətən həmin müəssisədə istehsal edildiyinə diqqət yetirilməlidir. Müəssisədə istehsal olunmayan məhsullardan nümunələr götürülməməlidir.
Nümunələr 48 saatdan gec olmamaq şərtilə keyfiyyətini qiymətləndirmək üçün səlahiyyətli orqanın müəyyən etdiyi laboratoriyaya göndərilməlidir.
6.2. Nümunə götürmə formaları
Götürülən nümunələr ekspertlər tərəfindən müvafiq qaydada qablaşdırılır, bağlanır, plomblanır və möhürlə təsdiq olunur. Nümunənin yerləşdirildiyi qablaşmaya mütləq etiket yapışdırılmalıdır.
6.3. Nümunə götürmə miqdarları
Partiyanın böyüklüyündən asılı olaraq böyük mal partiyaları Cədvəl 1-də qeyd olunduğu kimi hissələrə ayrılır və ayrı-ayrılıqda seçim aparılır və sonra çoxaltma nümunələr birləşdirilərək və qarışdırılaraq ümumi nümunə hazırlanır. Qarışdırdıqdan sonra ümumi nümunə bərabər hissələrə bölünməlidir.
Çoxaltma nümunənin çəkisi 300 qr olmalıdır.
Çəkisi 15 tondan az olan mal partiyaları üçün çoxaltma nümunələrin sayı minimum 10 və maksimum 100 olmaqla mal partiyasının çəkisindən asılı olaraq Cədvəl 2-də qeyd olunduğu kimi müəyyən edilir.
Cədvəl 1
Məhsul partiyasının çəkisindən asılı olaraq partiyanın hissələrə bölünməsi, çoxaltma nümunələrinin sayı və ümumi nümunənin çəkisi
|
Məhsulun adı |
Partiyanın çəkisi (ton) |
Partiya hissələrinin çəkisi və ya sayı |
Çoxaltma nümunələrin sayı |
Umumi nümunənin çəkisi (kq) |
|
Qərzəkli məhsullar (fındıq, qoz, püstə, badam, şabalıd və s.) |
500 >125 və<500 >15 və<125 5 |
100 ton 5 hissə 25 ton |
100 100 100 10-100 |
30 30 30 30 |
|
Taxıl bitkiləri |
>1500 > 300 və < 1500 > 50 və < 300 < 50 |
500 ton 3 hissə 100 ton |
100 100 100 10-100 |
30 30 30 1-10 |
|
Qurudulmuş əncir və digər qurudul-muş meyvələr |
≤15 <15 |
15-30 ton |
100 10-100 |
30 <30 |
|
Ədviyyatlar |
>15 <15 |
25 ton |
100 10-100 |
10 1-10 |
Çəkisi 30 kq olaraq götürülən ümumi nümunə qarışdırılır və daha sonra döyülməzdən və homogenizasiya aparılmazdan əvvəl 10 kq olmaqla üç hissəyə bölünür. Orta nümunənin çəkisi 10 kq-dan azdırsa, bu 3 nümunəyə bölünməyə bilər.
Ədviyyatlar üçün orta nümunənin çəkisi əksər hallarda 10 kq-dan çox olmadığından nümunələr bölünmür. Əgər ədviyyatlar üçün 1 (bir) istehlakçı qablaşdırmasının çəkisi 300 qramdan azdırsa və ya 100 qramdırsa, bu zaman çoxaltma üçün nümunə kimi hər bir ayrıca istehlakçı qablaşdırmasından 300 qram və 100 qram müvafiq olaraq götürülməlidir.
İstehlakçı qablaşdırmasının çəkisi 300 qram və 100 qramdan azdırsa və fərq böyük deyildirsə, ümumi nümunə müvafiq olaraq 30 kq və 10 kq olmaqla bir çoxaltma nümunəsi kimi qəbul edilməlidir. Əgər istehlakçı qablaşdırmasının çəkisi 300 qram və 100 qramdan çox azdırsa, bu halda bir çoxaltma nümunəsi iki və ya daha çox istehlakçı qablaşdırmasından ibarət olur. Bu halda 300 qram və 100 qram çəkilərinə mümkün qədər yuvarlaqlaşdırılır.
10 kq-lıq bölünmüş nümunə tam homogenizasiyaya nail olmaqla ayrı-ayrılıqda xırdalanmalı və qarışdırılmalıdır.
Ümumi nümunənin çəkisi 30 kq-dan azdırsa, bu aşağıdakı kimi hissələrə bölünür:
-
< 10 kq: hissələrə bölünmür;
-
12/18 kq: iki hissəyə bölünür;
-
24 kq: üç hissəyə bölünür.
Partiya hissələrə bölünərkən hər partiya Cədvəl 2-yə müvafıq olaraq hissələrə bölünməlidir. Mal partiyasının ümumi çəkisinin həmişə hissələrin çəkisinin cəminə uyğun gəlməməsini nəzərə alaraq, hissələrin çəkisi qeyd edilən çəkidən 20% artıq ola bilər.
Vakuum qablaşdırmalarda satılan məhsul üçün, 15 tona bərabər və ya ondan çox partiyadan orta çəkisi 30 kq olmaqla 25 nümunə, 15 tondan az olan partiyadan isə Cədvəl 2-də göstərilən çoxaltma nümunələrin sayının 25%-i olmaqla nümunə götürülməlidir.
Cədvəl 2
Mal partiyasının çəkisindən asılı olaraq götürülən çoxaltma nümunələrinin sayı
|
Mal partiyasının çəkisi (ton) |
Çoxaltma üçün |
Umumi |
|
|
nümunələrin sayı |
nümunələr (kq) |
|
≤0,1 |
10 |
3 |
|
>0,l - ≤0,2 |
15 |
4,5 |
|
>0,2 - ≤0,5 |
20 |
6 |
|
>0,5 - ≤l,0 |
30 |
9 |
|
>l,0 - ≤2,0 |
40 |
12 |
|
>2,0 - ≤5,0 |
60 |
18 |
|
>5,0 - ≤10,0 |
80 |
24 |
|
>10,0 - ≤15,0 |
100 |
30 |
Emal edilmiş qida məhsullardan, qurudulmuş meyvələrdən, tərəvəzlərdən, göyərtilərdən, üyüdülmüş taxıl məhsullarından, maya otu, çay, yaşıl çay, tərəvəz yağları, şirələr və qarışıq məhsullardan (məsələn, emal edilmiş zeytun və sitrus mellası və s.) nümunələr Cədvəl 3-ə müvafiq olaraq götürülür. Bu halda ilkin nümunələr birləşdirilir, qarışdırılır və birləşmiş nümunə hazırlanır.
Cədvəl 3
Emal edilmiş qida məhsullardan, qurudulmuş meyvələrdən, tərəvəzlərdən, göyərtilərdən, üyüdülmüş taxıl məhsullarından, maya otu, çay, yaşıl çay, tərəvəz yağları, şirələr və qarışıq məhsullardan nümunə götürmə miqdarları
|
№ |
İstehlak məhsullarının təsnifatı |
Nümunələr |
İlkin nümunənin xüsusiyyətləri |
Hər bir laboratoriya nümunəsinin minimal ölçüsü |
|
1 |
Təzə meyvələr Təzə tərəvəzlər: kartof, şəkər çuğunduru daxil olmaqla (göyərti istisna olmaqla) |
|||
|
1.1. |
Xırda ölçülü: (25q-dan az) təzə məhsul vahidləri |
Giləmeyvələr, noxud, zeytun |
Tam məhsul vahid-ləri və ya qablaş-dırma vahidi və ya xüsusi vasitələr ilə götürülmüş nümunə |
1kq |
|
1.2. |
Orta böyüklükdə təzə məhsul vahidləri (25q-250q) |
Alma, portağal |
Tam vahidlər |
1kq (ən azı 10 ədəd) |
|
1.3. |
İri ölçülü təzə məhsul vahidləri, 250q-dan çox |
Kələm, xiyar, üzüm salxımı |
Tam vahidlər |
2 kq (ən azı 5 ədəd) |
|
2. |
Paxlalılar |
Paxla, lobya, noxud |
- |
2 kq |
|
2.1. |
Taxıl məhsulları |
Düyü, buğda |
- |
2 kq |
|
3. |
Göyərti
|
Təzə cəfəri Digər təzə göyərtilər |
Tam vahidlər
|
0,5kq 0,2 kq
|
|
4. |
Maye məhsullar |
Bitki yağları |
Qablaşdırılmış nümunələr və ya xüsusi vasitələrdən istifadə etməklə götürülən |
0,5 litr və ya 0,5 kq |
15 tondan az olan qovrulmuş kofe dənələri, üyüdülmüş qovrulmuş kofe, həll olan kofe partiyasından nümunələr partiyanın çəkisindən asılı olaraq 10-dan 100-ə qədər nöqtələrdən Cədvəl 4-ə müvafiq olaraq götürülür.
Cədvəl 4
Partiyanın çəkisi 15 tondan az olan qovrulmuş kofe dənələrindən, üyüdülmüş qovrulmuş kofedən, həll olan kofedən nümunə götürmə normaları
|
Partiyanın çəkisi (ton) |
Nöqtə nümunələrinin sayı |
Nümunənin ümumi çəkisi (kq) |
|
≤0,1 |
10 |
1 |
|
>01-≤02 |
15 |
1,5 |
|
>0,2-≤0,5 |
20 |
2 |
|
>0,5-≤1,0 |
30 |
3 |
|
>1,0-≤2,0 |
40 |
4 |
|
>2,0-≤5,0 |
60 |
6 |
|
>5,0-≤10,0 |
80 |
8 |
|
>10,0-≤15,0 |
100 |
10 |
6.4. Nümunələrin etiketlənməsi
Məhsullardan götürülən nümunələr üçün "Bitki mənşəli yeyinti məhsullarından nümunənin götürülməsinə dair etiket forması" (əlavə 6) 3 (üç) nüsxə şəklində tərtib olunur. Bu nüsxələrdən biri müəssisədə saxlanılan nümunəyə, ikincisi təsdiq edilmiş nümunəyə, digəri isə analiz üçün göndərilən nümunəyə yapışdırılır. Analiz üçün göndərilən nümunələrə yapışdırılmış etiket səlahiyyətli nümayəndə tərəfindən kodlaşdırılmalıdır. Etiketin arxa tərəfində tələb olunan analizlər işarələnir və analizlərin cəmi qeyd olunur.
Etiket yapışdırılmayan nümunələr analiz olunmur.
Məhsulda aparılan analizlərdə zərərli maddələrin yol verilən maksimum miqdarları normalara (əlavə 7) uyğun gəldiyi təqdirdə səlahiyyətli orqan tərəfindən həmin məhsulların sertifikatlaşdırılması barədə qərar qəbul edilir.
6.5. Nümunələrin və analiz nəticələrinin qeydiyyatı sistemi
Məhsulların ixracı zamanı səlahiyyətli orqan tərəfindən götürülən nümunələrlə əlaqədar "Bitki mənşəli yeyinti məhsullarından nümunənin götürülməsinə dair akt" (əlavə 8) 2 (iki) nüsxədə tərtib olunur, daha sonra nümunəyə dair məlumatlar "Bitki mənşəli yeyinti məhsullardan götürülən nümunələrin qeydiyyatı dəftəri"nə (əlavə 9) qeyd olunur. Götürülən nümunələr "Bitki mənşəli yeyinti məhsullarına dair nümunələrin laboratoriyaya göndərilməsinə dair təhvil-təslim sənədi" (əlavə 10) ilə birlikdə səlahiyyətli orqanın müəyyən etdiyi laboratoriyaya (bundan sonra - laboratoriya) göndərilir.
Göndərilən nümunələrə dair analiz xərcləri müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən qabaqcadan ödənilməldir.
Laboratoriyada nümunələr "Bitki mənşəli yeyinti məhsullarından götürülən nümunələrin laboratoriya qeydiyyatı jurnalı"nda (əlavə 11) qeydiyyatdan keçirilməli, analiz nəticələri hazır olduqdan sonra həmin jurnala məhsula və suya dair nəticələr də köçürülməlidir. Bütün nümunə daxil olmalarını və aparılma əməliyyatları, nümunələrin xüsusiyyətlərini, analiz nəticələrini eyni anda və eyni jurnalda izləmək mümkün olmalıdır.
Məhsullardan götürülən nümunələrin analiz nəticələrinə dair məlumatlarla əlaqədar 3 (üç) nüsxədə "Bitki mənşəli yeyinti məhsullarına dair analiz rəyi” (əlavə 12) hazırlanır, bunlardan biri səlahiyyətli orqana, biri müvafiq müəssisəyə təqdim olunur, digəri isə laboratoriyada qalır. Analiz rəyləri məhsula keyfiyyət sertifikatının verilib verilməməsi barədə veriləcək qərar üçün əsas təşkil edir.
Analiz rəyləri aydın şəkildə doldurulmalı, üzərində düzəlişə və dəyişikliyə yol verilməməli, tərtib və təsdiq edənin adı, soyadı, vəzifəsi yazılmalı, imzalanmalı və möhürlə təsdiq olunmalıdır.
Laboratoriya tərəfindən məhsulların nümunələrinə dair analiz rəyləri ən geci 3 (üç) gün ərzində səlahiyyətli orqana təqdim olunmalıdır.
Müəssisənin analiz nəticələrinə onların bəyan edildiyi gündən etibarən 1 (ay) müddətində etiraz etmək hüququ vardır. Bu məqsədlə müəssisə ərizə ilə səlahiyyətli orqana müraciət etməlidir. Belə olan halda təsdiq edilmiş nümunənin keyfiyyəti müvafiq laboratoriyada, yaxud da Avropa Komissiyası tərəfindən təsdiq olunmuş digər laboratoriyada qiymətləndirilməlidir. Bu zaman təsdiq edilmiş nümunə də səlahiyyətli nümayəndə tərəfindən kodlaşdırılmalıdır. Təsdiq edilmiş nümunələrin saxlandığı qablaşmanın ağzı qətiyyən açılmamış və etiketlənmiş vəziyyətdə olmalıdır. Təsdiq edilmiş nümunənin analiz nəticələri veriləcək yekun qərar üçün əsas olmalıdır.
Təsdiq edilmiş nümunələrin analiz xərcləri müəssisə tərəfindən qabaqcadan ödənilməlidir.
VII. Müəssisələrdə istifadə olunan suyun keyfiyyətinə nəzarətin həyata keçirilməsi qaydaları
7.1. Müəssisə istifadə olunan suyun keyfiyyətini təmin etmək üçün aşağıdakı ümumi qaydalara riayət etməlidir:
- İstifadə olunan suyun və buzun hansı mənbələrdən təmin olunduğu səlahiyyətli orqana təqdim edilən Təhlükəli Amillərin Təhlili və Nəzarətin Kritik Nöqtələri (TATNKN) planında qeyd olunmalıdır;
- TATNKN planına müəssisənin su boru xətlərini, hovuzları və bütün su çıxış nöqtələrini göstərən plan əlavə edilməlidir;
- Müəssisədə istifadə olunan bütün çeşmələr və vannalar istifadə təyinatından, yaxud da müxtəlif şəkildə rənglənməsindən asılı olmayaraq ardıcıl olaraq nömrələnməlidir. Nömrələnmə qaydaları müəssisənin planında öz əksini tapmalı və iki surətdə hazırlanmalıdır. Bunlardan bir müəssisədə saxlanılmalı, digəri isə ekspertizalar zamanı nümunə götürmək üçün ekspertlərə təqdim olunmalıdır;
- Müəssisədə müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunan çeşmələr və vannalar bir-birindən fərqli rənglənməlidir;
- Müəssisədə əsas mənbəyə bağlı olan digər çeşmələr mövcuddursa, bunlar ayrıca olaraq planda alt nömrələrlə nömrələnməli və müvafiq şəkildə rənglənməlidir. Əsas mənbəyə bağlı olan digər çeşmələrdən hər hansı birindən götürülən suyun nümunələrinin keyfiyyət göstəriciləri əsas mənbədəki suyun keyfiyyətini səciyyələndirir;
- Yeni tikilən və təsdiqedici kod nömrəsini almaq üçün müraciət edən müəssisələrdə hovuzların çeşmə və vannalarla olan əlaqələri istifadə etdiyi mənbəyə uyğun olaraq planlaşdırılmalı və inşa olunmalıdır;
- Bütün əsas və köməkçi hovuzlar üçün təmizlik proqramları hazırlanmalı, tətbiq olunmalı və saxlanılmalıdır.
7.2. Müəssisələrdə istifadə olunan su ehtiyatları aşağıdakı mənbələr hesabına təmin edilir:
7.2.1. Artezian suyu: Bu mənbədən təmin olunan sudan istifadə edilərkən aşağıdakı qaydalara riayət olunmalıdır:
- Suyun çıxış yeri ilə əsas hovuz arasına suyun filtrasiyadan keçirilməsi üçün qumdan, yaxud da mexaniki başqa vasitələrdən istifadə olunmaqla xüsusi sistem quraşdırılmalıdır;
- Müəssisənin əsas və köməkçi hovuzları suyun istifadə həcminə uyğun olmalıdır;
- Su əsas hovuzdan köməkçi hovuzlara, yaxud da birbaşa çeşmə və vannalara axıdılmazdan əvvəl ultrabənövşəyi şüadan keçirilməlidir;
- Suyun xlorlanması əməliyyatı əsas hovuza axıdılmamışdan əvvəl həyata keçirilməli və xlorlanmış su istifadə olunmamışdan əvvəl ən azı 20-30 dəqiqə saxlanılmalıdır.
7.2.2. Şəhərdaxili şəbəkə suyu: Bu mənbədən təmin olunan sudan istifadə edilərkən aşağıdakı qaydalara riayət olunmalıdır:
- Müəssisənin əsas su hovuzları istifadə həcminə uyğun olmalıdır;
- Su əsas hovuzdan saxlama hovuzlarına axıdılmazdan əvvəl ultrabənövşəyi şüadan keçirilməlidir;
- Şəhərdaxili şəbəkə suyun xlorlanma səviyyəsi saxlama hovuzlarına axıdılmazdan əvvəl mütləq ölçülməli və xlorlanma səviyyəsi 2 ppm-i keçməməlidir. Suyun istifadə məqsədindən və yerindən asılı olaraq xlorun miqdarını tənzimləmək üçün müvafiq tədbirlər alınmalıdır.
7.3. Müəssisədə istifadə olunan sudakı xlorun miqdarı aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir:
- Sosial obyektlər, tualet, duş və s. bu qəbildən olan sahələrdə istifadə olunan sudakı xlorun səviyyəsi maksimum 2 ppm.;
- Emal sahələri, anbar məntəqələri, yükləmə-boşaltma sahələrinin yuyulmasında istifadə olunan sudakı xlorun səviyyəsi 200 ppm.;
- Alətlərin, avadanlıqların və iş stollarının təmizlənməsində istifadə olunan sudakı xlor səviyyəsi maksimum 20 ppm.;
- Məhsullar ilə birbaşa təmasda olan və buz emalında istifadə olunan sudakı xlor səviyyəsi maksimum 1,5 ppm., normal olaraq isə 0,1-0,3 ppm. arasında olmalıdır.
7.4. Nümunələrin götürülməsi və laboratoriyaya göndərilməsi üçün aşağıdakı qaydalara riayət olunmalıdır:
- Emal müəssisələrində nömrələnmiş çeşmə və vannaların hər hansı birindən suyun mikrobioloji göstəricilərinin təyini üçün
- Nümunələr götürülərkən çeşmə, yaxud da vannadakı bulanıq suyun axıdılması üçün çıxış yerləri 2-3 dəqiqə açıq saxlanılmalıdır. Daha sonra bağlanan krantın ağzı spirtlə dezinfeksiya edilməlidir. Bu əməliyyatdan sonra su krantını təkrar 5 (beş) dəqiqə müddət ərzində açıq saxladıqdan sonra sterilizə edilmiş şüşəyə su doldurulmalıdır. Əgər həmin su xlorlanmışsa, onda dərhal sodium trisulfat kristalı, yaxud da 0,1 ml. 2%-lik sodium trisulfat məhlulu əlavə edilərək xlor neytrallaşdırılmalıdır. Daha sonra nümunə şüşəsi və etiketi neylon torbaya yerləşdirilərək və ağzı bağlanaraq möhürlənməlidir. Nümunələr yerləşdirilmiş torbalar buz içində mühafizə edilərək maksimum 24 saat ərzində laboratoriyaya göndərilməlidir. Analizə göndərilən nümunələrdə sərbəst xlorun miqdarı təyin edilməlidir;
- Nümunəyə “Sudan nümunənin götürülməsinə dair etiket forması” (əlavə 13) qoşulmalıdır;
- Sudan nümunələr götürüldükdə “Sudan nümunə götürmə aktı” (əlavə 14) iki surətdə hazırlanmalı, müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsi və ekspert tərəfindən imzalanmalı, bir surəti müəssisəyə təqdim edilməli, digəri isə səlahiyyətli orqanda qalmalıdır;
5) Nümunələr ekspertlər tərəfindən müəyyən edilən xüsusi kodlaşdırma sistemi ilə müvafiq laboratoriyaya göndərilməlidir;
6) Nümunələr nümunəsi verilmiş “Su nümunələrinin laboratoriyaya göndərilməsinə dair təhvil-təslim sənədi”ni (əlavə 15) müşayiət etməklə laboratoriyaya göndərilməlidir. Aparılacaq analizlər mütləq ekspert tərəfindən həmin sənəddə qeyd olunmalıdır;
7) Nümunələr analiz üçün səlahiyyətli orqanın laboratoriyasına göndərilməlidir;
8) Analiz xərcləri nümunələrin götürüldüyü müəssisə tərəfindən qabaqcadan ödənilməlidir.
7.5. Nümunə götürmə qaydası aşağıdakı kimidir:
7.5.1. Suyun keyfiyyətinə nəzarəti həyata keçirmək üçün nümunələr müəssisəyə təsdiqedici kod nömrəsinin verilməsi üçün ilkin analizlər və fəaliyyətinə mütəmadi nəzarəti həyata keçirmək üçün dövri analizlər olaraq iki qrupda təhlil olunur.
7.5.2. Suyun keyfiyyətinin ilkin qiymətləndirilməsi aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:
Təsdiqedici kod nömrəsini almaq məqsədilə səlahiyyətli orqana müraciət edən müəssisə şəhərdaxili şəbəkə suyundan istifadə etdiyi təqdirdə “İstehsal və emal müəssisəsində istifadə olunan suda ilkin analiz ediləcək göstəricilər”də (əlavə 16) qeyd olunan D və E göstəricilərini, arterzian suyundan istifadə etdiyi təqdirdə isə A,B,C,D və E göstəricilərini (orqanoleptik, fiziki-kimyəvi, toksiki, mikrobioloji, qatışıqlar və s.) əhatə edən ilkin analizləri aparmalıdır. Bu analizlər üçün müəssisənin emal sahəsində mövcud olan və müxtəlif məqsədlər üçün nəzərdə tutulan nömrələnmiş çeşmə və ya krantların hər hansı birindən ancaq 1 (bir) nümunə götürülməlidir.
7.5.3. Suyun keyfiyyətinin dövri olaraq qiymətləndirilməsi aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:
7.5.3.1. İlkin qiymətləndirmə nəticələri müsbət çıxdığı təqdirdə emal sahəsində mövcud olan və nömrələnmiş çeşmə, yaxud da vannaların hər hansı birindən götürülən nümunələr üzərində “İstehsal və emal müəssisəsində istifadə olunan suda standart analizlər zamanı təyin edilən göstəricilər”də (əlavə 17) qeyd olunan analizlər aparılmalıdır. Aparılan analizlər zamanı aşağıdakı tələblərə riayət olunmalıdır:
- 1 (bir) həftə ara ilə 3 (üç) müxtəlif çeşmə, yaxud da vannadan nümunələr götürülməklə bu əməliyyatlar təkrarlanmalıdır. Ancaq, analiz nəticələri mənfi çıxmadığı təqdirdə ikinci həftədən etibarən götürüləcək nümunələrdə Əlavə 5-in C2 sütununun E göstəriciləri analiz edilməlidir. Belə olan təqdirdə 4 (dörd) həftə ərzində 4 (dörd) ədəd müxtəlif çeşmə, yaxud da vannadan 4 (dörd) müxtəlif nümunə götürülərək qiymətləndirilməlidir;
- Analiz nəticələri Əlavə 5-də qeyd olunan göstəricilərə uyğun gəldiyi təqdirdə ayda bir dəfə üst-üstə 3 (üç) ay olmaqla hər ay fərqli çeşmə, yaxud da vannadan nümunələr götürülməli və Əlavə 5-in C2 sütununun E göstəriciləri analiz edilməlidir;
- Bu analizlər də müsbət çıxdığı təqdirdə hər 3 aydan bir çeşmə, yaxud da vannadan nümunələr götürülməli və Əlavə 5-in C2 sütununun E göstəriciləri analiz edilməlidir;
- Bütün analiz nəticələri müsbət çıxdığı təqdirdə həmin müəssisədə suyun nümunələri 6 aydan bir götürülərək qiymətləndirilməlidir;
- Suyun keyfiyyətinin dövri olaraq qiymətləndirilməsinin birinci həftəsindən sonra hər altı aydan bir Əlavə 5-in C2 sütununda qeyd olunan bütün göstəricilər analiz edilməlidir;
- Əlavə 5-də qeyd olunan dövri analizlərdən C1 sütunundakı A, B, C və D göstəriciləri müəssisənin daxili imkanları, yaxud da səlahiyyətli orqanın laboratoriyalarında, E göstəriciləri isə ancaq səlahiyyətli orqanın laboratoriyasında hər 3 aydan bir aparılmalı, analiz nəticələri saxlanılmalı və ekspertizalarda bunların mövcudluğu və uyğunluğu yoxlanılmalıdır;
- Ekspertlər tərəfindən dövri analizlərin müddətinə riayət olunmalı, ehtiyacı olduqda bu müddətlər xaricində də nümunələr götürülərək qiymətləndirilməlidir.
7.5.4. Müəssisə tərəfindən, yaxud da ekspertlər tərəfindən aparılan analizlərin nəticələri mənfi çıxdığı təqdirdə onun fəaliyyəti dayandırılmalı və təkrar nümunələr götürülərək qiymətləndirilməlidir. Aparılan analiz nəticələrindən ardıcıl olaraq ikisi müsbət çıxdığı təqdirdə müəssisənin fəaliyyətinə icazə verilməlidir. Ancaq, bu halda 4 (dörd) həftəlik analiz müddəti tamamlanmalıdır. Bundan sonra dövri analizlərə nəticələrin mənfi çıxdığı mərhələdən davam edilməlidir.
Suyun keyfiyyətinin qiymətləndirilməsində “Suyun keyfiyyətinin qiymətləndirilməsində istifadə olunan analiz üsulları”nda (əlavə 18) qeyd olunan analizlər tətbiq olunur.
7.6. Suyun keyfiyyətinə nəzarət sisteminin tətbiqində qeydiyyat sisteminin hazırlanması və nəzarətin həyata keçirilməsində aşağıdakı tələblərə riayət olunmalıdır:
- Müəssisələrdə istifadə olunan suyun xlorlanma səviyyəsi hər gün yoxlanılaraq müvafiq jurnalda qeydlər aparılmalıdır;
- Suyun analiz rəyləri və xlorlanma səviyyəsinə dair qeydlər mütəmadi olaraq tutulmalı, saxlanılmalı və tələb olunduqda səlahiyyətli orqanın ekspertlərinə təqdim olunmalıdır;
- Nəzarət sistemində analizlərin aparılmasında ekspertlər tərəfindən onun mütəmadiliyinə əməl olunduğu vaxtaşırı yoxlanılmalı və suda xlorun miqdarı ölçülərək normaya uyğunluğu müəyyən edilməlidir.
Əlavə 1
BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARININ İSTEHSALI VƏ EMALI
MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ HƏYATA KEÇİRİLƏN EKSPERTİZALARIN NƏTİCƏLƏRİNƏ DAİR FORMA №1
1. MÜƏSSİSƏ HAQQINDA ÜMUMİ MƏLUMATLAR
1.1. Adı: ___________________________________________________________________
1.2. Ünvanı: ________________________________________________________________
1.3. Tel/Faks: _______________________________________________________________
1.4. E-mail poçtu: ____________________________________________________________
1.5. Qeydiyyat nömrəsi: _______________________________________________________
2. MÜƏSSİSƏNİN YERLƏŞMƏ VƏZİYYƏTİ
2.1. Rayon mərkəzinə yaxınlığı (km):____________________________________________
2.2. Nəqliyyat yollarına yaxınılğı (km):__________________________________________
2.3. Müəssisəni mühafizə edən hasarın mövcudluğu:
Vardır ( ) Yoxdur ( )
2.4. Mühafizə hasarının növü:
2.4.1. Daş divar __________________________________________________________( )
2.4.2. Taxta hasar _________________________________________________________( )
2.4.3. Məftil hasar ________________________________________________________( )
2.4.4. Digər (qeyd edin)____________________________________________________( )
2.5. Ümumi yerləşmə planı (əlavə edin):
3. MÜƏSSİSƏNİN FƏALİYYƏT SAHƏSİ
3.1. Qərzəkli meyvələr:
3.1.1. Fındıq ___________________________________________________________ ( )
3.1.2. Yer fındığı _______________________________________________________ ( )
3.1.3. Qoz _____________________________________________________________( )
3.1.4. Püstə ____________________________________________________________( )
3.1.5. Digər (qeyd edin) _________________________________________________ ( )
3.2. Quru meyvələr:
3.2.1. Qurudulmuş əncir __________________________________________________ ( )
3.2.2. Kişmiş __________________________________________________________ ( )
3.2.3. Qaysı ___________________________________________________________ ( )
3.2.4. Digər (qeyd edin) __________________________________________________ ( )
3.3. Ədviyyatlar:
3.3.1. İstiot ____________________________________________________________ ( )
3.3.2. Cövüz ___________________________________________________________ ( )
3.3.3. Zəncəfil ________________________________________________________ ( )
3.3.4. Digər (qeyd edin) _________________________________________________ ( )
3.4. Tərəvəzlər:
3.4.1. Kahı ____________________________________________________________ ( )
3.4.2. İspanaq __________________________________________________________ ( )
3.4.3. Digər (qeyd edin) _________________________________________________ ( )
3.5. Şərab və şərab məhsulları:
3.5.1. Şərab (ağ, qara, çəhrayı)_____________________________________________ ( )
3.5.2. Üzüm çaxırı: _____________________________________________________ ( )
3.5.3. Üzüm şirəsi ______________________________________________________ ( )
3.5.4. Digər (qeyd edin): _________________________________________________ ( )
3.6. Taxıl bitkiləri:
3.6.1. Düyü ____________________________________________________________ ( )
3.6.2. Qarabaşaq _______________________________________________________ ( )
3.6.3. Taxıl dənləri _____________________________________________________ ( )
3.6.4. Digər (qeyd edin) _________________________________________________ ( )
3.7. Uşaq qidaları:
3.7.1. Emal edilmiş taxıl tərkibli məhsullar ___________________________________ ( )
3.7.2. Pəhriz qidaları ____________________________________________________ ( )
3.7.3. Digər (qeyd edin) __________________________________________________ ( )
3.8. Qəhvə:
3.8.1. Həll olunmuş qəhvə ________________________________________________ ( )
3.8.2. Qovrulmuş qəhvə dənləri ____________________________________________ ( )
3.8.3. Döyülmüş qəhvə __________________________________________________ ( )
3.8.4. Yaşıl qəhvə ______________________________________________________ ( )
3.8.5. Kakao və kakao məhsulları __________________________________________ ( )
3.8.6. Digər (qeyd edin) __________________________________________________ ( )
3.9. Yemlər (qeyd edin) ___________________________________________________ ( )
3.10. Müəssisənin istehsal gücü (ton/gün, ton/il):___________________________________
3.11. Xammal və hazır məhsullar:
3.11.1.Xammalın adı :_______________________________________________________
Həcmi (Ton/gün, ton/il)____________________________________________________
Hazır məhsulun adı:_______________________________________________________
Həcmi (Ton/gün, ton/il):___________________________________________________
3.11.2. Xammalın təmin edilmə forması:
Öz istehsalı:__________________________________________________________ ( )
İkinci əldən (ticarət obyektləri):__________________________________________ ( )
İdxal:_______________________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin):_____________________________________________________ ( )
3.11.3. Xammalı daşıma vasitələri:
Avtomobil, vaqon, gəmi:________________________________________________ ( )
Soyuducusuz avtomobillərlə:_____________________________________________ ( )
Soyuducu sistemli avtomobillərlə:_________________________________________( )
Konteynerlərlə:________________________________________________________( )
Digər (qeyd edin):______________________________________________________( )
3.11.4. Xammalın daşınma formaları:
Qablarda, qutularda, kisələrdə:___________________________________________ ( )
Digər vasitələrdə (qeyd edin):____________________________________________ ( )
3.11.5. Xammalın müəssisəyə daxil olduğu andan emalına kimi olan dövrdə saxlanıldığı yerlər və müddətləri:
|
Yer |
Müddət (saat, həftə, ay, il) |
|
Anbar məntəqəsi |
|
|
Soyuq şəraitli anbarlar |
|
|
Xüsusi mühafizə anbarları |
|
|
Açıq sahədə |
|
|
Digər |
|
4. MÜƏSSİSƏNİN FİZİKİ XÜSUSİYYƏTLƏRİ
4.1. Ümumi sahəsi (m2): _____________________________________________________
(yerləşmə planını əlavə edin)
4.2. İstehsal və emal sahələri (m2): ______________________________________________
Emal sahələri:_________________________________________________________
Anbarlar: _____________________________________________________________
4.3. Xidmət obyektlərinin sahələri (m2)
Müdiriyyət:___________________________________________________________
Sosial obyektlər:_______________________________________________________
Mühafizə:_____________________________________________________________
Laboratoriya:___________________________________________________________
Digər:__________________________________________________________________
5. MÜƏSSİSƏDƏ ÇALIŞAN PERSONAL
5.1. Müəssisədə çalışan personalın ümumi sayı: ____________________________________
5.2. Personalın ixtisas sahələri üzrə bölgüsü, sayı və təhsil səviyyələri:
Personalın sahələr üzrə bölgüsü Sayı Təhsil səviyyələri
A. Texniki və tibbi personal _____ _____________
Mühəndis-texnoloqlar _____ _____________
Kimyaçılar _____ _____________
Mikrobioloqlar _____ _____________
Laborantlar _____ _____________
Digər _____ _____________
B. Xidmət personalı
Mühasib _____ _____________
Nəzarətçi _____ _____________
Sürücü _____ _____________
Yeməkxana işçiləri _____ _____________
Digər _____ _____________
C. Fəhlələr _____ _____________
Daimi _____ _____________
Müvəqqəti _____ _____________
6. MƏHSUL YIĞIMI YERLƏRİNƏ OLAN TƏLƏBLƏR
6.1. Ağacların artımı üçün torpağın tərkibi aqrotexniki tələblərə cavab verirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
6.2. Qrunt sularının axıdılması üçün lazımi drenaj sistemi mövcuddurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
6.3. Ətraf mühit şərtləri (külək, qum və tozla bağlı infeksiyalar, çirkab maddələr və s.) ağacların yetişməsinə mənfi təsir edirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
6.4. Suvarma və digər məqsədlər üçün kifayət qədər su mənbələri mövcuddurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
6.5. Bağ sahələrinin yaxınlığında asanlıqla A/flavuz paraziti ilə yoluxa bilən və infeksiya mənbəyi hesab olunan bitkilər əkilirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
7. ƏKİN SAHƏLƏRİNƏ OLAN TƏLƏBLƏR
7.1. Əkin sahələrində torpağın səthi əkindən əvvəl yaxşıca təmizlənirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
7.2. Əkindən əvvəl məhsulun keyfiyyətinə və təhlükəsizliyinə təsir edə bilən amillər təhlil olunurmu və dayanıqlı növlərin əkilməsinə üstünlük verilirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
7.3. Torpağın qidalılıq dərəcəsini artırmaq məqsədilə istifadəsi nəzərdə tutulan maddələrin istifadə norması və metodları müəyyənləşdirilmişdırmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
8. MƏHSUL YIĞIMINDAN ƏVVƏLKİ MƏRHƏLƏYƏ OLAN TƏLƏBLƏR
8.1. Böyümə mərhələsində bağ və əkin yerləri toz və digər təsirlər nəticəsində əmələ gələn gənələrin artımını azaltmaq, yaxud da tamamilə məhv etmək üçün müntəzəm olaraq sulanır və ya yağlanırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
8.2. Bağ sahəsinə yaxın ərazilərdə torpağın becərilməsində ağacın üzdə olan hissəsinə Aspergilla flavus /A. parazitini və göbələk sporunu yaya bilən metodlar tətbiq olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
8.3. Həşəratlara, göbələklərə, alaq otlarına, gənələrə və digər parazitlərə qarşı effektiv mübarizə vasitələri tətbiq olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
8.4. Cavab bəlidirsə istifadə olunan vasitələri qeyd edin:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
8.5. Suvarma və digər məqsədlər üçün istifadə olunan su normativ sənədlərin tələblərinə cavab verirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
8.6. Məhsulun yığılması, saxlanması və daşınması zamanı istifadə olunan avadanlıqlar və maşınlar yığımdan əvvəl potensial təhlükələrin qarşısını almaq məqsədilə dezinfeksiya olunur və saz vəziyyətdə saxlanılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
9. MƏHSUL YIĞIMINA OLAN TƏLƏBLƏR
9.1. Məhsulu göbələk və həşərat infeksiyası nəticəsində potensial təhlükələrin əmələ gəlməsindən qorumaq üçün yetişən kimi yığılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
9.2. Məhsul vaxtında yığılmırsa bunun səbəblərini qeyd edin:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
9.3. Məhsulun yetişmə dövrlərində ağacların altı A. flavus və ya A. parazitinin inkişafı üçün əlverişli olan zibil və s. materiallardan yaxşıca təmizlənirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
9.4. Təmizləmə əməliyyatlarında istifadə olunan vasitələri və metodları qeyd edin:
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
9.5. Silkələnmə nəticəsində məhsulun yerə düşməsinin qarşısını almaq məqsədilə ağacların altına çərçivələr, qoruyucu parçalar və s. vasitələr salınırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
9.6. Ağacları silkələnməklə yığılan müəyyən məhsul növlərində ərazilərə heyvanların (məhsulun heyvan nəcisi ilə təması nəticəsində yoluxma ehtimalını nəzərə alaraq) daxil olmasının qarşısı alınmışdırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
9.7. Yığımdan sonra məhsullar çeşidlənmək və qabığı çıxarılmaq üçün təmiz, quru, rütubətdən mühafizə olunmuş şəkildə həşəratlardan və göbələklərdən təmiz konteynerlərlə dərhal emala göndərilirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
9.8. Məhsullar dərhal emal müəssisələrinə göndərilmədiyi təqdirdə onlar xüsusi şəraitə malik anbar məntəqələrində müvəqqəti saxlanılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
10. MƏHSUL YIĞIMINDAN SONRAKI MƏRHƏLƏYƏ OLAN TƏLƏBLƏR
10.1. Məhsul yığımından sonra ağaclar, kollar budanır və zəruri hallarda böyümə dövründən əvvəl parazitlərə qarşı mübarizə vasitələrindən istifadə olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
10.2. Cavab bəlidirsə müvafiq vasitələri və metodları qeyd edin:
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
10.3. Bağ sahələri və digər yığım mərkəzləri Aspergilla göbələyinin əmələ gəlməsinin qarşısını almaq məqsədilə yığımdan dərhal sonra zibilliklərdən və tullantılardan təmizlənirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
10.4. Yığım əməliyyatlarında istifadə olunan avadanlıqlar, nəqliyyat vasitələri və s. vaxtaşırı dezinfeksiya olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11. XAMMALIN VƏ HAZIR MƏHSULUN SAXLANMASINA OLAN TƏLƏBLƏR
11.1. Tədarük olunan xammal orqanoleptiki xüsusiyyətləri, xarici görünüşü, iyi, mikrobioloji göstəriciləri, toksiki elementləri, kənar maddələr, fiziki xassələri, böyüklüyü, növ eyniləşdirilməsi və s. etibarı ilə yoxlanıldıqdan sonra mədaxil olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.2. Xammal və hazır məhsullar emal, yaxud da ixrac olunanadək partiya nömrələri qeyd olunmuş etiketlərlə birlikdə temperatur rejimini tənzimləyən və qeyd edən sistemə malik anbarlarda saxlanılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.3. Anbar məntəqələrində temperatur ölçmə cihazları daima işlək vəziyyətdə saxlanılırmı və qrafik əsasında temperatur rejimi barədə müvafiq jurnalda mütəmadi qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.4. Daxil olan xammalda və hazır məhsulda standartların tələblərinə cavab verməyənlər aşkar olunduqda, onlar dərhal kənarlaşdırılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.5. Xammal və hazır məhsullar eyni yerdə və eyni vaxtda saxlanılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.6. Məhsulların saxlanmasında paslanan materialdan hazırlanmış qablardan istifadə halları müşahidə olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.7. Məhsulların xarab olmasının və çirklənməsinin qarşısını almaq məqsədilə eyni partiyaya məxsus olan hazır məhsulların bir yerdə üst-üstə yığılmamasına, döşəmə, divar və tavanla təmasda olmamasına, hava axınını təmin edən plastik materialdan hazırlanmış paletlərin üzərində, yaxud da rəf şəklində üst-üstə yığılmasına riayət olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.8. Qabı xarab olmuş, cırılmış, istehsal tarixi, partiya nömrəsi yazılmayan etiketsiz məhsulların realizə ediləcək məhsullarla bir yerdə saxlanılmaması halları müşahidə olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.9. Saxlama və anbarlaşdırma əməliyyatlarının sistemli aparılmasına, məhsulların səliqəli, hava cərəyanına mane olmayacaq, etiketləri görünəcək şəkildə yığılmasına, ilk daxil olan məhsulun ilk ixrac edilməsinə riayət olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.10. Anbar məntəqələri yağışdan, gəmirici və quşların daxil olmasından mühafizə olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.11. Anbar məntəqələri lazımi temperatur rejimini tənzimləyən sistemə və ventilyasiya qurğusuna malikdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.12. Saxlama müddətində göbələklərin artımını azaltmaq, yaxud da çürümələrin qarşısını almaq üçün temperatur rejiminə riayət olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.13. Anbar məntəqələrində həşərat və göbələklərin miqdarını azaltmaq üçün qeydiyyata alınmış mübarizə vasitələrindən və ya digər alternativ metodlardan istifadə olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.14. Cavab bəlidirsə müvafiq vasitələri və metodları qeyd edin:
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
11.15. Hərarətdən asılı olaraq dəyişən nəmlik normasına məhsulun saxlanma müddətində nəzarət edilirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.16. Məhsulda ehtimal olunan parazitlərə nəzarət etmək və daşıma zamanı infeksiyanın qarşısını almaq məqsədilə saxlama məntəqəsindən satışa göndərilən məhsul dezinfeksiya edilirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
11.17. Xammalın anbarlaşdırıldığı və saxlanıldığı yerlərin vəziyyəti:
|
Anbar və digər saxlama yerlərinin tipi |
Döşəmənin vəziyyəti |
Sahəsi (m2)
|
Sanitariya vəziyyəti |
|||
|
Asfalt |
Beton |
Metlax |
Digər |
|||
|
Anbar |
|
|
|
|
|
|
|
Xüsusi anbar məntəqələri |
|
|
|
|
|
|
|
Açıq sahə |
|
|
|
|
|
|
|
Digərləri |
|
|
|
|
|
|
11.18. Xammalın təmizlənməsi və yuyulması üçün istifadə olunan vasitələr:
Qazanlar və xüsusi ələklər_______________________________________________ ( )
Xüsusi avadanlıqlar____________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin)_____________________________________________________ ( )
12. MÜƏSSİSƏNİN ƏTRAFINA, İNFRASTRUKTURUNA, İSTEHSAL VƏ EMAL SAHƏLƏRİNƏ, AVADANLIQLARA VƏ SOSİAL OBYEKTLƏRƏ OLAN TƏLƏBLƏR
12.1. Müəssisə və ətrafı mühafizə edilirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.2. Müəssisənin ətrafında yaşıllaşdırma işləri görülmüşdürmü?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.3. Müəssisənin ətrafında işıqlandırma tədbirləri görülmüşdürmü?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.4. Müəssisənin avtomobil parkı mövcuddurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.5. Müəssisənin ətrafında lazımi təhlükəsizlik tədbirləri görülmüşdürmü?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.6. İstehsal və emal sahələrində divarların vəziyyəti necədir?
Yaxşı ( ) Orta ( ) Baxımsız ( )
12.7. Müəssisənin dam örtüyünün vəziyyəti necədir?
Yaxşı ( ) Orta ( ) Baxımsız ( )
12.8. Xammalın növündən, üzərində aparılan əməliyyatlardan və həcmindən asılı olaraq müəssisə tədarük, ilkin mühafizə, yuma, emal, qablaşdırma, paketləmə və anbar sahələrinə malikdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.9. Müəssisənin fəaliyyəti ətraf mühitə, ətrafdakı digər müəssisə və təşkilatlara mənfi təsir göstərirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.10. Müəssisədə yağış və tullantı sularını uzaqlaşdırmaq üçün əlverişli drenaj sistemi quraşdırılmışdırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.11. Emal və digər əməliyyatların həyata keçirildiyi yerlərdə döşəmələr tullantı sularını özünə hopdurmayan, sızdırmayan, asanlıqla təmizlənən və dezinfeksiya olunan materialdan hazırlanmışdırmı və həmin yığılmış suları axıdacaq əlverişli kanalizasiya sisteminə malikdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.12. Divarlar və tavanlar asanlıqla təmizlənən, su keçirməyən, həşəratların, gəmiricilərin, quşların və digər heyvanların emal, qablaşdırma, anbar və s. sahələrə asanlıqla daxil olmasının qarşısını alacaq materialdan hazırlanmışdırmı və hazır məhsulları çirkləndirməyəcək şəkildə təmiz və səliqəlidirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.13. Pəncərələr və digər açıq sahələr yerdən normativ sənədlərin tələblərinə uyğun hündürlükdədirmi və üzərinə tor çəkilmışdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.14. Qapılar və pəncərələr hamar, su keçirməyən, asan təmizlənən, vəziyyətdən asılı olaraq avtomatik açılıb-bağlana bilən, çürümə və korroziyaya qarşı davamlı materialdan hazırlanmışdırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.15. Elektrik xəttləri divarın daxilinə yerləşdirilmiş, yaxud da divarların asanlıqla təmizlənməsinə mane olmayacaq şəkildə izolyasiya edilərək çəkilmişdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.16. Zərərvericilərin məhv edilməsi, yaxud da zərərsizləşdirilməsi məqsədilə istifadə olunan cihazlar onların istehsal sahələrinə daxil olmasına mane olmayacaq şəkildə uzaq bir yerdə quraşdırılmışdırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.17. İstehsal və emal yerlərində temperaturun yüksəlməsinin, toz və qoxunun əmələ gəlməsinin qarşısını almaq məqsədilə ventilyasiya sistemi quraşdırılmışdırmı və bu müəssisə xaricindən içəriyə doğru istiqamətləndirilərək gigiyena baxımından xüsusi filtrlərlə təchiz olunmuşdurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.18. Ventilyasiya zamanı hava axınının iş stollarına istiqamətlənməməsinə riayət olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.19. İstehsalat otaqlarında metroloji şərait (temperatura, nisbi rütubət, havanın hərəkət sürəti, səsin çoxluğu) normativ sənədlərin tələblərinə uyğundurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.20. Emal prosesində və məhsulların daşınmasında istifadə olunan avadanlıqlar, dəzgahlar, qablar, konveyerlər və s. hansı materialdan hazırlanmışdır?
Alüminium __________________________________________________________ ( )
Mis _______________________________________________________________ ( )
Paslanmayan dəmir ___________________________________________________ ( )
Taxta ______________________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin)_____________________________________________________ ( )
12.21. Avadanlıqlardan, dəzgahlardan, qablardan, konveyerlərdən və s. təyinatı xaricində başqa yeyinti məhsullarının emalında və daşınmasında istifadə olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.22. İstifadə olunan avadanlıqlarda, dəzgahlarda, qablarda, konveyerlərdə və s. paslanma və korroziya halları müşahidə olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.23. İstifadə olunan avadanlıqlar, dəzgahlar, qablar, konveyerlər və s. vaxtaşırı təmizlənir və dezinfeksiya olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.24. Avadanlıqlar, dəzgahlar, qablar, konveyerlər və s. hansı maddələrlə təmizlənir?
Yuyucu toz _________________________________________________________ ( )
Sabun _____________________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin) ____________________________________________________ ( )
12.25. Təmizlik işləri hansı müddətdə aparılır?
Gündəlik ___________________________________________________________ ( )
Həftəlik ____________________________________________________________ ( )
Aylıq _____________________________________________________________ ( )
Mövsümü ___________________________________________________________( )
12.26. Müəssisədə istifadə olunan emal texnologiyasını izah edin:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
12.27. Dəzgahlar, maşınlar, aparatlar titrəmənin qarşısını alan qurğu ilə təmin olunmuşdurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.28. İstehsalat və köməkçi otaqlarda, xammalın tədarükü və texnoloji proseslərdə sanitar-gigiyenik tələblərə riayət olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.29. Cihazların, avadanlıqların təmiri aparılan zaman, suvaq və rəngləmə işləri görüləndə, sınıq şüşə dəyişdiriləndə kənar əşyaların xammala və hazır məhsula düşməsinin qarşısını almaq üçün zəruri tədbirlər görülürmü?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.30. İstehsalat və köməkçi otaqların girişində ayaqqabıları dezinfeksiya etmək üçün içərisində xüsusi maddələr olan kiçik hovuz, yaxud da qab qaydasına uyğun olaraq yerləşdirilmişdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.31. İstehsalat və köməkçi otaqları, eləcə də avadanlıq və inventarlar təmiz vəziyyətdə saxlanılırmı və bu barədə növbələrin təhvil verilməsi jurnalında müvafiq qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.32. Təmizlik işləri aparmaq üçün işçilər lazımi inventarlar və yuyucu vasitələr ilə təmin olunmuşdurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.33. İstehsalat otaqlarının divarları və qapıları sistematik olaraq sabun-qələvi məhlulu ilə isladılmış əsgi ilə, sonra isə quru əsgi ilə silinirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.34. Texnoloji avadanlıqlar işə salınmazdan əvvəl təmizliyinə və kənar əşyaların olmamasına görə yoxlanılırmı və bu barədə müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.35. Emal sahəsinin divarlarına üz hansı materiallardan istifadə olunaraq çəkilmişdir?
Kaşı ______________________________________________________________( )
Beton ______________________________________________________________ ( )
Taxta ______________________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin) _____________________________________________________ ( )
12.36. Emal sahəsinin döşəmələrində hansı materiallardan istifadə olunmuşdur?
Metlax _____________________________________________________________ ( )
Beton ______________________________________________________________( )
Taxta _______________________________________________________________( )
Digər (qeyd edin) _____________________________________________________ ( )
12.37. İşıqlandırma hansı vasitələrdən istifadə olunaraq həyata keçirilir?
Şəhərdaxili elektrik sistemi _____________________________________________ ( )
Transformator_______________________________________________________ ( )
Generator ___________________________________________________________ ( )
Təbii _______________________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin) _____________________________________________________ ( )
12.38. Havalandırma hansı formada həyata keçirilir?
Pəncərə _____________________________________________________________ ( )
Qapı _______________________________________________________________ ( )
Kondisioner, ventilyator ________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin) _____________________________________________________ ( )
12.39. Emal əməliyyatlarında tətbiq olunan istilik dərəcələri, müddətləri :
|
Emal forması |
İsitmə dərəcəsi (°C) |
Müddəti (dəqiqə) |
|
Təmizləmə |
|
|
|
Qurutma |
|
|
|
Konservləşdirmə |
|
|
|
Bişirmə |
|
|
|
Digər |
|
|
12.40. Məhsullar yığıldıqdan sonra onlar qabıqdan hansı müddətə çıxarılır?
Dərhal ( ) Sonra ( )
12.41. Dərhal emal olunmayan, nəql olunmayan və ya müxtəlif səbəblərdən dərhal qabıqdan çıxarılmayan məhsullar necə saxlanılır?
Soyudulmuş halda _____________________________________________________ ( )
Mexaniki yolla ________________________________________________________( )
Digər (qeyd edin) ______________________________________________________( )
12.42. Qabıqdan çıxarılan məhsullar necə qurudulur?
Günəş şüaları altında ___________________________________________________ ( )
Mexaniki yolla _______________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin) _____________________________________________________ ( )
12.43. Qurudulmuş məhsul partiyasından nümunələr götürülərək rütubətliliyi ölçülürmü?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.44. Emal prosesində istifadə olunan metoda dair, istilik dərəcəsi, tətbiqi müddəti, suyun tərkibi və s. xüsusiyyətlərlə əlaqədar qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.45. Məhsullar hansı vasitələrdən istifadə edilərək qablaşdırılır?
Əllə _______________________________________________________________ ( )
Xüsusi dəzgahlarla ____________________________________________________( )
Digər (qeyd edin) _____________________________________________________( )
12.46. Məhsulun anbar məntəqələrində, soyuq mühafizə otaqlarında saxlanma forması
Rəf sistemi __________________________________________________________ ( )
Qablarda ____________________________________________________________ ( )
Kisələrdə ___________________________________________________________ ( )
Qalaq halında _______________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin) _____________________________________________________ ( )
12.47. Xammal və hazır məhsullar anbara müvafiq keyfiyyət sertifikatları ilə mədaxil edilirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.48. Anbara mədaxil edilən xammal və hazır məhsulların partiyaları nömrələnərək yığılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.49. Xammalın keyfiyyəti laboratoriyada qiymətləndirildikdən sonra məqsədəuyğun hesab olunduğu təqdirdə buraxılmasına nəzarət olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.50. Həşəratlar ilə yoluxmuş xammallar dərhal ayrılır və təmizlənirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.51. Çox yoluxmuş xammal yandırılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.52. Anbarın temperatur və rütubət göstəriciləri hər gün yoxlanılaraq müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.53. Yeyinti xammallarının saxlanması üçün nəzərdə tutulmuş anbarda qeyri-ərzaq xammallarının, tullantıların saxlanılması halları müşayiət olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.54. Müəssisənin müvafiq sahələrində təzyiqi, temperaturu ölçən, mütəmadi qeydlər aparan və bu qeydləri mühafizə edən sistem quraşdırılmışdırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
12.55. Avadanlıq və cihazlar mütəmadi olaraq yoxlamadan keçirilərək müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
13. TULLANTILARIN MÜƏSSİSƏDƏN UZAQLAŞDIRILMASINA OLAN SANİTAR-GİGİYENA TƏLƏBLƏRİ
13.1. Müəssisə iş gününün sonunda yığılmış tullantıları zərərsizləşdirmək, yaxud da onları müəssisədən uzaqlaşdırmaq üçün kifayət qədər, uyğun həcmdə, korroziyaya davamlı, maye kütləsini sızdırmayan, asanlıqla təmizlənən və dezinfeksiya olunan tullantı qablarına, yaxud da zibil yeşiklərinə malikdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
13.2. Zibil və tullantıların uzaqlaşdırılması üçün istifadə olunan konteynerlər, zibil yeşikləri, zibil qabları boşaldıqdan sonra yuyularaq normativ sənədlərin tələblərinə uyğun qatılıqlı xlorlu əhəng məhlulu ilə dezinfeksiya olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
13.3. Zibil qabları istehsalat sahələrindən və anbarlardan normativ sənədlərin tələblərinə uyğun məsafədə, asfalt və ya beton örtüklü yerdə yerləşdirilmişdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
13.4. Maye tullantıların uzaqlaşdırılması üçün müəssisədə asanlıqla təmizlənən, korroziyaya davamlı, uyğun həcmdə, dərinlikdə və maillikdə kanal, yaxud da boru xətti sistemi quraşdırılmışdırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
13.5. Qatı şəkildə tullantıların toplandığı sahələr xammalın girişi, emalı və hazır məhsulun saxlandığı yerlərə yaxın və onlara birbaşa çıxışları olmayacaq şəkildə yerləşdirilmişdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
13.6. Qatı tullantılar uzaqlaşdırılmamışdan əvvəl xüsusi yerdə yığılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
13.7. Qatı tullantıların uzaqlaşdırılması formasını qeyd edin:
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
13.8. Müəssisədə müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunan dezinfeksiyaedici maddələr məhsullara və avadanlıqlara mənfi təsir etməmək üçün ayrı bir yerdə xüsusi şəraitdə saxlanılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
14. SOSİAL OBYEKTLƏRƏ OLAN SANİTAR-GİGİYENA TƏLƏBLƏRİ
14.1. Müəssisədə personal üçün kifayət qədər inzibati bina, geyinib-soyunma yerləri, istirahət otaqları, yeməkxana, yuyunma otaqları, tualet və s. sosial obyektlər mövcuddurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
14.2. Bunların emal sahələrinə birbaşa çıxışları mövcuddurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
14.3. Sosial obyektlərdə gigiyena tələblərini əks etdirən lövhələr asılmışdırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
14.4. Məssisədə çalışan personal üçün kifayət sayda dolablar, geyinib soyunma otaqları, yuyunma yerləri, tualetlər ayrılmışdırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
14.5. Cavab bəlidirsə müvafiq olaraq saylarını qeyd edin:
Dolabların sayı __________________________________________________________
Geyinib-soyunma otaqlarının sayı ____________________________________________
Əl-üz yuma otaqların sayı __________________________________________________
Tualetlərin sayı __________________________________________________________
Yuyunma otaqlarının sayı __________________________________________________
14.5. İşçilərin iş paltarları və digər geyim əşyaları bir-birindən ayrı yerdə saxlanılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
14.7. Dolablardan məqsədəuyğun şəkildə istifadə olunduğuna məsul şəxs tərəfindən nəzarət edilərək müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
14.8. Emal formasından asılı olaraq müəssisənin münasib yerlərində kifayət sayda əl-üz yuma yerləri yerləşdirilmişdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
14.9. Əl-üz yuma yerlərində lazımi miqdarda təmizlik vasitələri, birdəfəlik istifadə üçün kağız və s. vasitələr qoyulurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
14.10. Əl-üz yuma yerlərinin təmizlənməsi, eləcə də təmizlik vasitələrini dəyişdirilməsi ilə əlaqədar müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
15. MÜƏSSİSƏDƏ ÇALIŞAN İŞÇİLƏRİN ŞƏXSİ GİGİYENASINA OLAN TƏLƏBLƏR
15.1. Emal sahəsinə işə qəbul olunan işçilərin tibbi arayışları mövcuddurmu və onlar vaxtaşırı tibbi müayinələrdən keçirilərək şəxsi anketlərində müvafiq qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
15.2. İş vaxtı işçilər şəxsi gigiyena şərtlərinə tam riayət edirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
15.3. Müəssisənin müxtəlif yerlərində gigiyena şərtlərinə dair xəbərdaredici lövhələr asılmışdırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
15.4. İş paltarlarının emal sahəsindən kənarda istifadə edilməsi halları müşahidə olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
15.5. Müəssisəyə daxil olan kənar şəxslər xüsusi geyim əşyaları ilə təmin edilirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
15.6. İşçilərin istifadəsinə verilən dolablardan məqsədəuyğun şəkildə istifadə edildiyini müəyyən etmək məqsədilə gigiyena üzrə məsul şəxs tərəfindən dolablar vaxtaşırı yoxlanılılırmı və bu barədə müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
16. İSTEHSAL VƏ EMAL MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ İSTİFADƏ OLUNAN SUYUN VƏ HAZIR MƏHSULLARIN KEYFİYYƏTİNƏ OLAN TƏLƏBLƏR
16.1. İstehsal və emal prosesində istifadə olunan suyun tədarük forması:
Artezian suyu_________________________________________________________ ( )
Şirin su______________________________________________________________ ( )
Şəhərdaxili şəbəkə suyu_________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin)______________________________________________________ ( )
16.2. Müəssisədə içmək, təmizləmək, yanğın söndürmək və s. məqsədlər üçün kifayət qədər və uyğun təzyiqdə isti və soyuq su mövcuddurmu və onun keyfiyyəti normativ-texniki sənədin tələblərinə cavab verirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
16.3. Müəssisədə müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunan suyun keyfiyyəti müntəzəm olaraq qiymətləndirilirmi və bu barədə müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
16.4. İstifadə olunan suyun keyfiyyətini təmin etmək məqsədilə xlorlama, filtrdən keçirmə, ultraşüa və s. sistemlər quraşdırılmışdırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
16.5. Su anbarları, yaxud da hovuzlar üstü örtülü, təmiz vəziyyətdədirmi və bunlar asanlıqla yoxlanıla biləcək bir yerdə yerləşdirilmişdirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
16.6. Artezian quyuları və ehtiyat su tutarları sanitar mühafizə zonasına malikdirmi və onların sanitar-texniki vəziyyətinə daima nəzarət olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
16.7. Ehtiyat su çənləri ağzı bağlı və surguclanmış vəziyyətdə saxlanılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
16.8. Su çənləri rübdə bir dəfədən az olmayaraq dezinfeksiya olunurmu və bu barədə müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
16.9. Çənlərin üzərində trafaret vurulmuşdurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
16.10. İstehsal və emal prosesində istifadə olunan su analizdən keçirilirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
16.11. Cavab bəlidirsə analizin keçirilmə dövrülüyünü və müddətini qeyd edin (ən son analiz rəyini də əlavə edin).
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
16.12. Xammallar anbar məntəqələrinə qəbul olunarkən, eləcə də hazır məhsullar dövriyyəyə buraxılırarkən partiyadan müvafiq qaydada nümunələr götürülərək laborator şəraitində keyfiyyəti qiymətləndirilirmi?
Bəli ( ) Xeyr ( )
17. HAZIR MƏHSULUN QABLAŞDIRILMASINA, DAŞINMASINA VƏ ETİKETLƏNMƏSİNƏ OLAN SANİTAR-GİGİYENA TƏLƏBLƏRİ
17.1. Müəssisəyə mədaxil olan bütün təzə, işlənmiş taralar, qablar, butulkalar bərkliyinə, sazlığına və təmizliyinə görə yoxlanaraq qəbul olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
17.2. Təmizləndikdən və dezinfeksiya edildikdən sonra istifadəyə yararlı, su və hava keçirməyən, çürüməyən materiallardan hazırlanmış bəzi xüsusi qablar istisna olmaqla, digər qablaşdırma materiallarından təkrar istifadə halları müşahidə olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
17.3. İstifadə olunmayan qablaşdırma materialları qapalı şəraitdə saxlanılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
17.4. Məhsulun paketlənərək yerləşdirildiyi daxili və xarici qabların, taraların üzərində emal müəssisəsinin adı və təsdiqedici kod nömrəsi çıxmayacaq, yaxud da silinməyəcək şəkildə yazılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
17.5. Məhsullar olan qabların üzərinə istehsalçı müəssisənin adı, ünvanı, məhsulun adı, növü, keyfiyyəti, istehsal tarixi, nömrəsi, netto çəkisi, əlavələr və qatqı maddələrini göstərən etiket yapışdırılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
17.6. Xammal və hazır məhsulların daşınmasında aşağıdakı şərtlərə riayət olunmalıdır:
17.6.1. Məhsulların daşınmasında istifadə olunan nəqliyyat vasitələri:
|
Məhsulun daşınmasında istifadə olunan nəqliyyat vasitəsinin növü |
Sayı (ədəd) |
Həcmi (ton) |
|
Soyuducusuz nəqliyyət vasitələri |
|
|
|
Soyuducu sistemli nəqliyyat vasitələri |
|
|
17.6.2. İxracatda daşıma forması:
Avtomobil yolu ______________________________________________________ ( )
Hava yolu___________________________________________________________ ( )
Dəniz yolu__________________________________________________________ ( )
17.6.3. Məhsulun daşınması zamanı istifadə olunan nəqliyyat vasitələri müvafiq temperatur rejimini tənzimləyən zəruri avadanlıqlarla təchiz olunmuşdurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
17.6.4. Nəqliyyat vasitələrindən eyni anda bir neçə məhsulun daşınması üçün istifadə olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
17.6.5. Nəqliyyat vasitələrində təmizlik və dezinfeksiya işləri aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
17.6.6. Dezinfeksiya olunursa istifadə edilən metodu və müddətini qeyd edin:
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
17.7. İstifadə olunan qablaşdırma materialları:
|
Növü |
Miqdarı (q, kq, ədəd) |
Mühafizə etdiyi məhsulun növü |
|
Tara |
|
|
|
Polimer qab |
|
|
|
Karton qutu |
|
|
|
Polietilen kisə |
|
|
|
Parça kisə |
|
|
|
Cut kisə |
|
|
|
Şüşə qablar |
|
|
|
Digər |
|
|
18. MÜƏSSİSƏDƏ MÜXTƏLİF ZİYANVERİCİLƏRLƏ MÜBARİZƏ ÜSULLARINA OLAN TƏLƏBLƏR
18.1. Gəmiricilərin, böcəklərin və digər hər növ parazitlərin müəssisə və avadanlıqlara təsir etməyəcək şəkildə məhv edilməsi üçün mübarizə üsulları mövcuddurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
18.2. Cavab bəlidirsə mübarizə üsullarını qeyd edin:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
19. MÜƏSSISƏDƏ HƏYATA KEÇİRİLƏN ƏMƏLİYYATLARA DAİR PROQRAMLARIN HAZIRLANMASINA VƏ TƏTBİQİNƏ OLAN TƏLƏBLƏR
19.1. Müəssisədə ziyanvericilərlə mübarizə tədbirlərinə, avadanlıqların və təchizatın təmiri və dezinfeksiyasına, nəqliyyat vasitələrinin, yuyunma və paltardəyişmə otaqlarının, dolabların, tualetlərin, anbar sahələrinin, xammal giriş yerlərinin, yükləmə ərazilərinin, xammal ehtiyatlarının və hazır məhsulların, istehsal və emal sahələrinin təmizlənməsinə və dezinfeksiyasına, eləcə də tullantıların uzaqlaşdırılmasına, təmizlik vasitələrinin dəyişdirilməsinə və s. məsələlərə dair müvafiq proqramlar hazırlanaraq tətbiq olunurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
19.2. Proqramların tətbiqi ilə əlaqədar müəssisədə məsul şəxslər tərəfindən qaydasına uyğun olaraq müvafiq jurnallarda qeydlər aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
20. LABORATORİYA
20.1. Müəssisədə laboratoriya mövcuddurmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
20.2. Cavab bəlidirsə laboratoriyada aparılan analizləri qeyd edin:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
21. NƏZARƏT SİSTEMİ
21.1. Müəssisədə görülən işlərin və həyata keçirilən əməliyyatların müvafiq jurnallarda qeydiyyatı aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
21.2. Qeydiyyat hansı üsuldan istifadə olunaraq aparılır?
Kompüter ___________________________________________________________ ( )
Qeyd dəftəri _________________________________________________________ ( )
Kartoteka ___________________________________________________________ ( )
Digər (qeyd edin) _____________________________________________________ ( )
22. TƏHLÜKƏLİ AMİLLƏRİN TƏHLİLİ VƏ NƏZARƏTİN KRİTİK NÖQTƏLƏRİ (TATNKN) SİSTEMİNİN TƏTBİQİ
22.1. Müəssisədə TATNKN sistemi tətbiq olunubmu?
Bəli ( ) Xeyr ( )
22.2. Cavab xeyrdirsə bu sahədə iş aparılırmı?
Bəli ( ) Xeyr ( )
22.3. TATNKN planını əlavə edin.
Rəsmi ekspertlərin
Ekspertlərin: Müəssisənin
Adı/soyadı: Adı/soyadı:
Vəzifəsi: Vəzifəsi:
İmza: İmza:
Əlavə 2
BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARININ İSTEHSALI VƏ EMALI MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ HƏYATA KEÇİRİLƏN EKSPERTİZALARLA ƏLAQƏDAR ÜMUMİ QEYDLƏR VƏ NƏTİCƏLƏRİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİNƏ DAİR
FORMA №2
I. ÜMUMİ MƏLUMATLAR
Müəssisənin adı: _______________________________________________________________
Müəssisənin ünvanı: ____________________________________________________________
Təsdiqedici kod nömrəsi:_________________________________________________________
Tel/Faks: _____________________________________________________________________
Əvvəlki ekspertizanın tarixi: ______________________________________________________
Cari ekspertizanın aparılma tarixi: _________________________________________________
II. EKSPERTİZAYA DAİR QEYDLƏR
- Əvvəlki ekspertizada müəyyən edilən çatışmamazlıqların aradan qaldırılıb-qaldırılmadığına dair qeydlər:
_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
- Cari ekspertizalarda müəyyən edilən çatışmamazlıqlar: (Ekspertiza formasında müvafiq maddələrə istinad olunaraq izah edilməlidir)
_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
III. EKSPERTİZA NƏTİCƏLƏRİNİN ÜMUMİ QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Ekspertlərin
Rəsmi Müəssisənin səlahiyyətli
ekspertlərin nümayəndəsi
Adı/soyadı: Adı/soyadı: Adı/soyadı:
Vəzifəsi: Vəzifəsi: Vəzifəsi:
İmza: İmza: İmza:
Əlavə 3
BITKI MƏNŞƏLI YEYINTI MƏHSULLARININ İSTEHSALI VƏ EMALI MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ HƏYATA KEÇİRİLƏN EKSPERTİZALARLA ƏLAQƏDAR NƏTİCƏLƏRİN ÜMUMİ QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİNƏ DAİR FORMA №3
Müəssisənin adı:
Müəssisənin ünvanı:
1. Müəssisənin infrastrukturunun, texniki və sanitar-gigiyena şərtlərinin qiymətləndirilməsi
|
Rəylər |
İnfrastruktur şərtləri |
Texniki şərtlər |
Sanitar-gigiyena şərtləri |
|
Uyğundur |
|
|
|
|
Uyğun deyildir |
|
|
|
|
Şərtlərin yaxşılaşdırılması zəruridir |
|
|
|
2. Müəssisənin emal olunan məhsul qrupları üzrə qiymətləndirilməsi
|
Bitki mənşəli yeyinti məhsulları |
Emal forması
|
Rəylər
|
|
|
|
|
3. Ümumi qiymətləndirmə
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Rəsmi ekspertlərin:
Adı/soyadı: Adı/soyadı: Adı/soyadı:
Vəzifəsi: Vəzifəsi: Vəzifəsi:
İmza: İmza: İmza:
Əlavə 4
BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARININ İSTEHSALI VƏ EMALI MÜƏSSİSƏLƏRİNİN KODLAŞDIRILMASI SİSTEMİ
AZE X1X1 X2X2 ... XnXn X3X3X3
Burada:
AZE - Azərbaycan Respublikasını;
X1X1 - müəssisənin yerləşdiyi şəhər (rayon) dövlət nömrə nişanını;
X2X2 ... XnXn - məhsulun emal formasının müxtəlifliyindən asılı olaraq dəyişən nömrələrini;
X3X3X3 - Sonuncu üç rəqəm Avropa İttifaqı ölkələrinə ixrac edilən yeyinti məhsullarının istehsalı və emalı müəssisələrinin reyestrində qeydiyyat nömrəsini göstərir. Bu nömrə 100-dən başlayır və təsdiqedici kod nömrəsini alan müəssisələrin sayından asılı olaraq artan qaydada dəyişir.
Əlavə 5
Avropa İttifaqı ölkələrinə bitki mənşəli yeyinti məhsullarını ixrac edən istehsal və emal müəssisələrinin reyestrinin aparılması üçün Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyi İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzinə təqdim olunacaq məlumatlar
|
İstehsal və emal müəssisəsinin adı, hüquqi ünvanı, mülkiyyət forması |
İstehsal və emal müəssisəsinin təsdiqedici kod nömrəsi |
Təsdiqedici kod nömrəsi almış istehsal və emal müəssisəsinin rəhbərinin adı, soyadı və atasının adı |
Reyestrə daxil edən səlahiyyətli orqanın məsul şəxsinin adı, soyadı və vəzifəsi |
Ekspertizaların dövriliyi |
Reyestrə daxil etməyə dair dəyişikliklər |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Əlavə 6
BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARINDAN NÜMUNƏNİN GÖTÜRÜLMƏSİNƏ DAİR ETİKET FORMASI
|
MƏHSUL HAQQINDA MƏLUMATLAR |
||||
|
Məhsulun adı (Azərbaycanca): |
İngiliscə: |
|||
|
Nümunənin adı: |
İstehsal sahəsinin adı: |
İstehsal sahəsinin kod nömrəsi: |
||
|
NÜMUNƏ HAQQINDA MƏLUMATLAR |
||||
|
Nümunənin kodu: |
Qablaşdırmanın forması: |
|||
|
Nümunənin götürülmə tarixi: |
Götürülən nümunənin miqdarı: |
|||
|
APARILACAQ ANALİZLƏR HAQQINDA MƏLUMATLAR |
||||
|
Analizin adı |
Qeyd |
|||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
Analizlərin ümumi sayı |
|
|||
|
RƏSMİ EKSPERTLƏR HAQQINDA MƏLUMATLAR |
||||
|
Nümunəni götürən rəsmi ekspertin: |
Nümunəni götürən rəsmi ekspertin: |
|||
|
Adı/soyadı: |
Adı/soyadı: |
|||
|
Vəzifəsi: |
Vəzifəsi: |
|||
|
İmza: |
İmza: |
|||
Əlavə 7
BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARINDA ZƏRƏRLİ MADDƏLƏRİN YOL VERİLƏN MAKSİMUM MİQDARLARI
I. Nitratlar
|
Məhsulun adı |
Maksimal miqdar (mq NO3/kq) |
|
|
1.1.Təzə ispanaq (Spinacia oleracea) |
1 noyabrdan 31 marta qədər yığılmış 1 apreldən 31 oktyabra qədər yığılmış |
3 000 2 500 |
|
1.2. Konservləşdirilmiş, yeni dondurulmuş, dondurulmuş ispanaq |
|
2 000 |
|
1.3. Təzə kahı (Lactuca sativa L.) (mühafizə edilən və açıq şəraitdə yetişdirilmiş kahı) 1.4. bəndində göstərilən kahı istisna olmaqla |
1 oktyabrdan 31 marta qədər yığılmış: - qapalı şəkildə yetişdirilmiş kahı - açıq havada yetişdirilən kahı 1 apreldən 30 sentyabra qədər yığılmış: - qapalı şəkildə yetişdirilmiş kahı - açıq havada yetişdirilən kahı |
4 500 4 000 3 500 2 500 |
|
1.4. "Aysberq" növlü kahı |
Qapalı şəkildə yetişdirilmiş kahı Açıq havada yetişdirilən kahı |
2 500 2 000 |
|
1.5. Uşaq qidaları və körpələr və kiçik yaşlı uşaqlar üçün emal edilmiş taxıl tərkibli qidalar |
|
200 |
II. Mikotoksinlər
|
Məhsul |
Maksimum miqdar (mq /kq) |
||
|
|
B1 |
B1+B2+Gı+G2 |
Mı |
|
2.1. Aflatoksinlər 2.1.1. Yerfındığı, qoz və quru meyvələr |
|
|
|
|
2.1.1.1. Yerfındığı, qoz və quru meyvələr və birbaşa insan istifadəsi üçün nəzərdə tutulan və ya qidanın tərkibi kimi istifadə edilən emal edilmiş məhsullar |
2,0 |
4,0 |
- |
|
2.1.1.2. İnsan istifadəsi və ya qidanın tərkibi kimi istifadə edilməzdən əvvəl növlərə ayrılan və ya digər əməliyyatların tətbiq edildiyi yerfındığı |
8,0 |
15,0 |
- |
|
2.1.1.3. Insan istifadəsi və ya qidanın tərkibi kimi istifadə edilməzdən əvvəl növlərə ayrılan və ya digər becərmə üsullarının tətbiq edildiyi qoz və quru meyvələr |
5,0 |
10, 0 |
- |
|
2.1.2. Taxıl bitkiləri (qarabaşaq daxil olmaqla, Fagopyrum sp) |
|
|
|
|
2.1.2.1. Taxıl bitkiləri (qarabaşaq daxil olmaqla, Fagopyrum sp) və birbaşa insan istifadəsi üçün nəzərdə tutulan və ya qidanın tərkibi kimi istifadə edilən emal edilmiş məhsullar |
2,0 |
4,0 |
- |
|
2.1.2.2. Qarğıdalı istisna olmaqla, insan istifadəsi və ya qidanın tərkibi kimi istifadə edilməzdən əvvəl növlərə ayrılan və ya digər əməliyyatların tətbiq edildiyi taxıl bitkiləri (qarabaşaq daxil olmaqla, Fagopyrum sp) |
2,0 |
4,0 |
- |
|
2.1.2.3. İnsan istifadəsi və ya qidanın tərkibi kimi istifadə edilməzdən əvvəl növlərə ayrılan və ya digər əməliyyatların tətbiq edildiyi qarabaşaq |
5,0 |
10,0 |
- |
|
2.1.3. Ədviyyatların aşağıdakı növləri: - Qabıqlı istiot (qırmızı qabıqlı istiot, istiot tozu, paprika, kayen daxil olmaqla bütöv və ya döyülmüş quru meyvələr) - Istiot (ağ və qara istiot daxil olmaqla buna bənzər meyvələr) - Cövüz - Zəncəfil - Kurkuma |
5,0 |
10,0 |
- |
|
2.1.4. Uşaq qidaları və körpələr və kiçik yaşlı uşaqlar üçün emal edilmiş taxıl tərkibli qidalar |
0,10 |
- |
- |
|
2.1.5. Körpə və növbəti yaş dövrü üçün süd daxil olmaqla körpə və sonrakı yaş dövrü üçün süd qarışığı |
- |
- |
0,025 |
|
2.1.6. Xüsusilə körpələr üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi tibbi məqsədlər üçün pəhriz qidaları |
0,10 |
- |
0,025 |
|
Məhsul |
Maksimum miqdar (mq/kq) |
|
|
2.2. Okratoksin A 2.2.1. Taxıl bitkiləri (düyü və qarabaşaq daxil olmaqla) və taxıldan alınma məhsullar 2.2.1.1. Emal edilməmiş taxıl dənləri (düyü və qarabaşaq daxil olmaqla) |
5,0 |
|
|
2.2.1.2. Taxıldan alınan bütün məhsullar (birbaşa insan istifadəsi üçün nəzərdə tutulan emal edilmiş taxıl məhsulları və taxıl dənləri) |
3,0 |
|
|
2.2.2. Quru üzüm (yunan üzümü, kişmiş) |
10,0 |
|
|
2.2.3. Həll olunan qəhvə istisna olmaqla qovrulmuş qəhvə dənləri və döyülmüş qəhvə Həll olunan qəhvə |
5,0
10,0 |
|
|
2.2.4. Uşaq qidaları və körpələr və kiçik yaşlı uşaqlar üçün emal edilmiş taxıl tərkibli qidalar |
0,50 |
|
|
2.2.5. Xüsusilə körpələr üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi tibbi məqsədlərlə pəhriz qidaları |
0,50 |
|
III. Ağır metallar: Qurğuşun (Pb)
|
Məhsul |
Maksimum miqdar (mq/kq, yaş çəki) |
|
3.1.8. Taxıl bitkiləri (qarabaşaq daxil olmaqla), paxlalılar və paxlalı bitkilər |
0,2 |
|
3.1.9. Şuranın müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edildiyi kimi qallisa, yarpaqlı tərəvəzlər, təzə bitkilər və bütün göbələklər istisna olmaqla tərəvəzlər. Kartof üçün maksimum miqdar soyulmuş kartofa aid edilir. |
0,1 |
|
3.1.9.1. Qallisa, yarpaqlı tərəvəzlər və bütün becərilən göbələklər |
0,3 |
|
3.2. Kadmium (Cd) |
|
|
|
3.2.9. Kəpək, buğda dənləri və düyü istisna olmaqla taxıl bitkiləri |
0,1 |
|
|
3.2.9.1. Kəpək, buğda dənləri və düyü |
0,2 |
|
|
3.2.10. Soya paxlası |
0,2 |
|
|
3.2.11. Yarpaqlı tərəvəzlər, təzə bitkilər, bütün göbələklər, saplaqlı tərəvəzlər, meyvə köklü tərəvəzlər və kartoflar istisna olmaqla, Şuranın müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edildiyi kimi tərəvəzlər |
0,05 |
|
|
3.2.11.1.Yarpaqlı tərəvəzlər, təzə bitkilər, kərəviz və bütün becərilən göbələklər |
0,2 |
|
|
3.2.11.2. Kərəviz istisna olmaqla saplaqlı tərəvəzlər, meyvə köklü tərəvəzlər və kartoflar. |
0,1 |
|
IV. Qalay (qeyri-üzvi)
|
Məhsul |
Maksimum miqdar (mq/kq yaş çəki) |
|
1. Içkilərdən başqa konservləşdirilmiş qidalar |
200 |
|
2. Meyvə şirələri və tərəvəz şirələri daxil olmaqla konservləşdirilmiş içkilər |
100 |
|
3. Quru və toz qidalar istisna olmaqla körpələr və kiçik yaşlı uşaqlar üçün konservləşdirilmiş qidalar |
|
|
3.1. Konservləşdirilmiş uşaq qidaları və körpələr və kiçik yaşlı uşaqlar üçün taxıl əsaslı emal edilmiş qidalar |
50 |
|
3.2. Körpə və sonrakı yaş dövrü üçün süd daxil olmaqla, körpələr və sonrakı yaş dövrü üçün konservləşdirilmiş süd qarışığı |
0,50 |
|
3.3. Xüsusilə körpələr üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi tibbi məqsədlər üçün konservləşdirilmiş pəhriz qidaları |
50 |
Əlavə 8
BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARINDAN NÜMUNƏNİN GÖTÜRÜLMƏSİNƏ DAİR
AKTI №__________
Müəssisənin adı:____________________________________________________
Aktın tarixi:_____________________________ saat___________________________
|
Məhsulun adı |
Emal forması (1) |
Partiyanın nömrəsi |
Partiyanın miqdarı (kq) |
Nümunənin ümumi miqdarı (kq) |
Aparılacaq analizlər |
Göndərilən laboratoriya |
Qeydlər |
||
|
|
|
|
|
Toksiki analizlər
|
Mikrobioloji analizlər
|
Kimyəvi analizlər |
|
|
|
|
|
|
|
- |
|
|
|
|
|
- |
(1) Qabığı çıxarılmış, qovrulmuş, üyüdülmüş və s.
Aşağıda imzası olan İqtisadi İnkişaf Nazirliyi İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzinin səlahiyyətli nümayəndələri tərəfindən yuxarıda xüsusiyyətləri qeyd olunan məhsulların
şahid nümunələrini müəssisədə saxlamaq şərtilə, analizlərdən keçirmək üçün nümunələrin götürüldüyünə dair Aktdır. Nümunələr sterilizasiya şərtlərinə tam əməl edilməklə
götürülmüşdür. Göstərilən partiyaların istifadəyə verilməsinə analizlərin nəticələri alınana qədər icazə verilmir.
Rəsmi ekspertin Rəsmi ekspertin Müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsinin
Adı, soyadı: Adı, soyadı: Adı, soyadı:
Vəzifəsi: Vəzifəsi: Vəzifəsi:
İmza: İmza: İmza:
Əlavə 9
BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARINDAN GÖTÜRÜLƏN NÜMUNƏLƏRİN QEYDİYYATI JURNALI
|
Sıra № |
Aktın № (1) |
Nümunənin götürüldüyü tarix |
Nümunənin götürüldüyü yer
|
Götürülən nümunənin (2)
|
Göndərildiyi yer |
Analiz rəylərinin |
Analiz nəticələri |
Qeydlər (5) |
||||||||||||||
|
Ərazinin və istehsal sahəsinin adı , №-si |
Ərazinin kodu |
Tarix |
Adı |
Xüsisiyyətləri (3) |
Partiyanın miqdarı № (4) |
Miqdarı (kq) |
Laboratoriyanın adı |
Tarixi |
№ |
Tarixi |
№ |
Biotoksiki |
Mikrobioloji |
Kimyəvi |
Ağır metallar |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
-
Bu bölmə, nümunə emal müəssisəsindən, yaxud da ixrac üçün nəzərdə tutulmuş partiyadan götürüldükdə doldurulacaqdır.
-
Bu bölmə, götürülən məhsulun nümunələrinə aiddir.
-
Emal forması (qabığı çıxarılmış, qovrulmuş, üyüdülmüş və s.)
-
Nümunə, emal müəssisəsindən, yaxud da ixrac üçün nəzərdə tutulmuş partiyadan götürüldükdə doldurulacaqdır.
(5) Bu bölmədə nümunənin nə məqsədlə götürüldüyü və üzərində aparılan əməliyyatlar (emal, ixrac və s.) qeyd olunacaqdır.
Əlavə 10
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI
İQTİSADİ İNKİŞAF NAZİRLİYİ
İSTEHLAK MALLARININ EKSPERTİZASI MƏRKƏZİ
№:______________ Tarix: ___ _______ _____
BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARINA DAİR NÜMUNƏLƏRİN LABORATORİYAYA GÖNDƏRİLMƏSİNƏ DAİR
TƏHVİL-TƏSLİM SƏNƏDİ
Müəssisənin kod nömrəsi :
Nümunənin adı :
Nümunənin kodu (1) :
Nümunənin miqdarı :
Nümunənin götürüldüyü tarix :
Qablaşdırmanın forması :
Nümunənin göndərildiyi laboratoriyanın adı :
Nümunənin laboratoriyaya göndərildiyi tarix :
Yuxarıda qeydiyyata alınan bitki mənşəli yeyinti məhsullarına dair nümunə etiket formasında qeyd olunan __________ sayda analizdən keçirilmək məqsədilə göndərilmişdir.
Xahiş edirəm baxasınız.
Avropa İttifaqına ixrac olunan yeyinti
məhsullarının keyfiyyətinə nəzarət
sektorunun müdiri
Təhvil-təslim alanın (2):
Adı/soyadı:
İmza:
Tarix (3):
-
Bu kod nömrəsi müəssisəyə bildirilmədən rəsmi ekspert tərəfindən verilir və etiket formasında qeyd olunan kod nömrəsi ilə eynilik təşkil etməlidir.
-
Laboratoriyada nümunəni təhvil-təslim alan nümayəndə.
-
Laboratoriyada nümunəni təhvil-təslim alan nümayəndə tərəfindən yazılacaqdır.
Əlavə 11
BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARINDAN GÖTÜRÜLƏN NÜMUNƏLƏRİN LABORATORİYA QEYDİYYATI JURNALI
|
Sıra № |
Aktın № (1) |
Nümunənin götürüldüyü tarix |
Nümunənin götürüldüyü yer
|
Götürülən nümunənin (2) |
Göndərildiyi yer |
Analiz rəylərinin |
Analiz nəticələri |
Qeydlər (5) |
|||||||||||
|
Ərazinin və istehsal sahəsinin adı, №-si |
Ərazinin kodu |
Tarix |
Adı |
Xüsisiyyətləri (3) |
Partiyanın miqdarı, № (4) |
Miqdarı (kq) |
Səlahiyyətli orqanın adı
|
Tarix |
№ |
Tarix |
№ |
Biotoksiki |
Mikrobioloji
|
Kimyəvi
|
Ağır metallar |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-
Bu bölmə, nümunə emal müəssisəsindən, yaxud da ixrac üçün nəzərdə tutulmuş partiyadan götürüldükdə doldurulacaqdır.
-
Bu bölmə, götürülən məhsulun nümunələrinə aiddir.
-
Emal forması (qabığı çıxarılmış, qovrulmuş, üyüdülmüş və s.)
-
Nümunə, emal müəssisəsindən, yaxud da ixrac üçün nəzərdə tutulmuş partiyadan götürüldükdə doldurulacaqdır.
Bu bölmədə nümunənin nə məqsədlə götürüldüyü və üzərində aparılan əməliyyatlar (emal, ixrac və s.) qeyd olunacaqdır
Əlavə 12
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI
İQTİSADİ İNKİŞAF NAZİRLİYİ
İSTEHLAK MALLARININ EKSPERTİZASI MƏRKƏZİ
(AZERBAIJAN REPUBLIC
MINISTRY OF ECONOMIC DEVELOPMENT
YEYİNTİ MƏHSULLARININ KEYFİYYƏTİ VƏ TƏHLÜKƏSİZLİYİ LABORATORİYASI
(FOOD QUALITY AND SAFETY LABORATORY)
Akkreditasiya attestatı
(Accreditation certificate)
№
Bakı şəh., 370010 ____________________________ 370010, Khagani 36,
Xaqani küç, 36 Baku, Azerbaijan
Tel: 98-15-01/04 Tel: 98-15-01/04
Faks: 98-13-64 Fax: 98-13-64
BİTKİ MƏNŞƏLİ YEYİNTİ MƏHSULLARINA DAİR ANALİZ RƏYİ
(ANALYSIS REPORT)
|
Rəyin nömrəsi (Report number): Rəyin tarixi (Report date):
|
|
|
NÜMUNƏYƏ DAİR MƏLUMATLAR (SAMPLE INFORMATİON)
|
|
|
Adı (Name) |
|
|
Emal forması (Type of product) |
|
|
Nümunənin kod nömrəsi (Code number of sample) |
|
|
Miqdarı (Quantity) |
|
|
Nümunənin götürüldüyü tarix (Date which sample was taken) |
|
|
Qablaşdırmanın forması (The form of packing) |
|
|
Nümunəni təqdim edən təşkilatın adı (Name of organization sending the sample) |
|
|
Nümunənin təhvil-təslim sənədinin nömrəsi (Receiving number of sample handing) |
|
|
Nümunənin təhvil-təslim alındığı tarix (Register date) |
|
ANALİZ NƏTİCƏLƏRİ
(RESULT OF THE ANALYSIS)
|
Göstəricinin adı (Analysis name) |
Analiz üsulu (Analysis method)
|
Analiz aparılan cihaz (Analysis equipment) |
Norma (Norm) |
Analizin nəticələri (Result of analysis) |
Normadan kənara çıxma (Deviation of norm) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
QƏRAR _____________________________________________________________________
(Decision)_____________________________________________________________________
____________________________________________________________
____________________________________________________________
____________________________________________________________
____________________________________________________________
Laboratoriya müdiri:________________________ İmza: _____________
(Chief of laboratory) (adı, soyadı) (Signature)
(name, surname)
Analizi aparan: _______________________ İmza: _____________
(Analyser) (adı, soyadı) (Signature)
(name, surname)
Əlavə 13
SUDAN NÜMUNƏNIN GÖTÜRÜLMƏSINƏ DAİR ETİKET FORMASI
Azərbaycan Respublikası
İqtisadi İnkişaf Nazirliyi
İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzi
Nümunənin adı :
Nümunəni götürən təşkilat :
Nümunənin götürüldüyü tarix :
Nümunənin miqdarı :
Nümunənin qablaşdırılma forması :
Nümunənin kod nömrəsi :
Əlavə 14
SUDAN NÜMUNƏ GÖTÜRMƏ AKTI
Azərbaycan Respublikası
İqtisadi İnkişaf Nazirliyi
İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzi
Aktın tarixi: ___/____________/200__
Aktın nömrəsi:___________________
Nümunənin götürüldüyü müəssisənin adı :
Nümunənin götürüldüyü müəssisənin ünvanı :
Nümunə ədədi :
Nümunənin miqdarı :
Nümunəni götürən təşkilat :
Nümunənin götürüldüyü tarix :
Nümunənin göndərildiyi laboratoriya :
Nümunənin kod nömrəsi :
İstehsal və emal sahəsindəki _________ nömrəli çeşmə/vannadan keyfiyyətini qiymətləndirmək məqsədilə qaydasına uyğun olaraq suyun nümunəsi götürülmüşdür.
Bu akt tərəfimizdən nümunənin götürüldüyü müəssisədə tərtib olunmuş və imzalanmışdır.
Ekspertin Ekspertin Müəssisənin səlahiyyətli
nümayəndəsinin
Adı, soyadı : Adı, soyadı : Adı, soyadı :
Vəzifəsi : Vəzifəsi : Vəzifəsi :
İmza : İmza : İmza :
Əlavə 15
SU NÜMUNƏLƏRİNİN LABORATORİYAYA GÖNDƏRİLMƏSİNƏ DAİR
TƏHVİL-TƏSLİM SƏNƏDİ
Azərbaycan Respublikası
İqtisadi İnkişaf Nazirliyi
İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzi
Tarix:_____/_____________/200___
Qeydiyyat №:___________________
Müəssisənin kod nömrəsi :
Nümunənin adı :
Nümunəni götürən təşkilat :
Nümunənin götürüldüyü tarix :
Nümunənin miqdarı :
Nümunənin qablaşdırılma forması :
Nümunənin kod nömrəsi :
Yuxarıda qeyd olunan __________ ədəd su nümunəsi Əlavədə göstərilən göstəriciləri təyin etmək məqsədilə göndərilmişdir.
Xahiş edirik nəzərə alasınız.
Ekspertin
Adı/soyadı :
Vəzifəsi :
İmza :
(Əlavə 14-ün arxa səhifəsi)
TƏYİN EDİLƏCƏK GÖSTƏRİCİLƏR
1 - Ümumi koliform
2 - Nitrat
3 - Nitrit
4 - Temperatur
5 - Bulanıqlıq
6 - Dadı
7 - İyi
8 - Rəngi
9 - Hidrogen ion konsentrasiyası
10 - Xloridlər
11 - Sulfatlar
12 - Akrilamid
13 - Natrium
14 - Alüminium
15 - Ammonium
16 - Ümumi üzvi karbon
17 - Dəmir
18 - Manqan
19 - Mis
20 - Qalıq xlor
21 - Arsen
22 - Kadmium
23 - Sianid
24 - Xrom
25 - Civə
26 - Nikel
27 - Qurğuşun
28 - Selenium
29 - Pestisidlər və müvafiq məhsullar
30 - Polisilik aromatik hidrokarbonlar
31 - Benzol
32 - Benzapiren
33 - Borat
34 - Bromat
35 - 1,2-dixloretan
36 - Epixlorhidrin
37 - Ftorid
38 - Tetraxloreten və trixloreten
39 - Ümumi trihalometan
40 - Vinilxlorid
41 - Clostridium perfringens (sporlar daxil olmaqla)
42 - Turşuluq (oksidləşmə)
43 - Radioaktiv tritiy
44 - Ümumi keyfiyyət (indikator) dozası
45 - Escherichia coli (E. coli)
46 – Enterococci
Əlavə 16
İSTEHSAL VƏ EMAL MÜƏSSİSƏSİNDƏ İSTİFADƏ OLUNAN SUDA İLKİN ANALİZ EDİLƏCƏK GÖSTƏRİCİLƏR
A. ORQANOLEPTİK GÖSTƏRİCİLƏR
|
Sıra № |
Göstəricilər |
Nəticələrin vahidi |
Norma |
Maksimum qəbul edilən konsentrasiya MAC |
Qeydlər |
|
1 |
Rəngi |
mq/l, Pt şkalası qeyri-normal dəyişik-lərsiz, istifadə üçün yararlı |
1 |
20 |
|
|
2 |
Bulanıqlılıq |
mq/l SiO2 Jackson qeyri-normal dəyişik-lərsiz, istifadə üçün yararlı |
1 0,4 |
10 4 |
|
|
3 |
İyi |
Özünəməxsus, qeyri-normal dəyişiklərsiz, istifadə üçün yararlı |
0 |
2-120C-də 3-250C-də
|
İyi müəyyən edən testlərlə əlaqədar olacaq |
|
4 |
Dadı |
Özünəməxsus, qeyri-normal dəyişiklərsiz, istifadə üçün yararlı |
0 |
2-120C-də 3-250C-də
|
Dadı müəyyən edən testlərlə əlaqədar olacaq |
B. FİZİKİ-KİMYƏVİ GÖSTƏRİCİLƏR
|
Sıra № |
Göstəricilər |
Nəticələrin vahidi |
Norma |
Maksium qəbul edilən konsentrasiya MAC |
Qeydlər |
|
5 |
Temperatur |
|
12 |
25 |
|
|
6 |
Hidrogen ion pH |
pH |
6,5<pH <8,5 |
6,5≤pH≤9,5 |
Bağlı qablardakı suda pH axtarılmır |
|
7 |
Sudakı qarışıqların çökmə sürəti |
µS cm- 200C-də |
400 |
2000
|
Sudakı mineral maddələrin göstəricisidir. Ohm/sm., növündən qarışıq dəyəri 2500-dir. |
|
8 |
Akrilamid |
µq /l |
|
0.10 |
|
|
9 |
Sürmə |
µq /l |
|
5.0 |
|
|
10 |
Benzol |
µq /l |
|
1.0 |
|
|
11 |
Benzapiren |
µq /l |
|
0.010 |
|
|
12 |
Bor |
mq/l |
|
1.0 |
|
|
13 |
Bromat |
µq /l |
|
10 |
|
|
14 |
1.2-dixloretan |
µq /l |
|
3.0 |
|
|
15 |
Epixlorhidrin |
µq /l |
|
0.10 |
|
|
16 |
Ftorid |
mq/l |
|
1.5 |
|
|
17 |
Selen |
µq /l |
|
10 |
|
|
18 |
Tetraxloreten və trixloreten |
µq /l |
|
10 |
|
|
19 |
Ümumi trihalometan |
µq /l |
|
100 |
|
|
20 |
Vinilxlorid |
µq /l |
|
0.50 |
|
|
21 |
Turşuluq (oksidləşmə) |
mq/l O2 |
|
5.0 |
|
|
22 |
Natrium |
mq/l |
|
200 |
|
|
23 |
Radioaktiv tritiy |
Bk/l |
|
100 |
|
|
24 |
Ümumi keyfiyyət (indikator) dozası |
mSV/rad |
|
0.10 |
|
|
25 |
Xloridlər |
mq/l |
25 |
250 |
|
|
26 |
Sulfatlar |
mq/l |
25 |
250 |
|
|
27 |
Alüminium |
mq/l |
0,05 |
0,2 |
|
C. İSTƏNİLMƏYƏN GÖSTƏRİCİLƏR
|
Sıra № |
Göstəricilər |
Nəticələrin vahidi |
Norma GL |
Maksium qəbul edilən konsentrasiya MAC |
Qeydlər |
|
28 |
Nitrat |
mq/l |
25 |
50 |
|
|
29 |
Nitrit |
mq/l |
|
0,5 |
|
|
30 |
Ammonium |
mq/l |
0,05 |
0,5 |
|
|
31 |
Dəmir |
µq/l |
50 |
200 |
|
|
32 |
Manqan |
µq/l |
20 |
50 |
|
|
33 |
Mis |
mq/l |
Nasosun çıxışında və/və ya təmizləmə əməliyyatlarında və bunların dib hissələrində bu miqdar 100-dür. Su şəbəkədə 12 saat saxlanıldıqdan sonra və istehlak üçün təqdim edildiyi nöqtədə bu miqdar 3000-dir. |
2,0 |
3000-dən daha yüksək konsen-trasiyalar suda pis dadın, rəng dəyi-şikliyinin və korroziyanın əmə-lə gəlməsinə səbəb ola bilər. |
|
34 |
Qalıq xlor |
µq/l |
100-300 |
500 |
0,1-0,3 ppm. olmalıdır |
D. TOKSİKİ MADDƏLƏRLƏ ƏLAQƏDAR GÖSTƏRİCİLƏR
|
35 |
Arsen |
µq/l |
|
10 |
|
|
36 |
Kadmium |
µq/l |
|
5 |
|
|
37 |
Sianid |
µq/l |
|
50 |
|
|
38 |
Xrom |
µq/l |
|
50 |
|
|
39 |
Civə |
µq/l |
|
1 |
|
|
40 |
Nikel |
µq/l |
|
20 |
|
|
41
|
Qurğuşun |
µq/l |
|
10 |
Qurğuşun materi-aldan ibarət boru-lardan istifadə olunduğu şəbəkə-lərdə də suyu bir az axıtdıqdan sonra götürülən nümunələrdə qurğuşunun konsentrasiyası 50 µg/l keçməməlidir. Nümunələr bir-başa, yaxud da bir az axıdıldıqdan sonra götürülür. |
|
42 |
Ümumi pestisidlər |
µq/l |
|
0,5
|
|
|
43 |
Polisiklik aromatik hidrokarbonlar |
µq/l |
|
0,1 |
|
E. Mİkrobİolojİ göstərİcİlər
|
Sıra №
|
Göstəricilər |
|
Nəticələr; ml cinsindən nümunənin miqdarı |
Norma
|
Maksimum qəbul edilən konsentrasiya dəyəri (MAC) |
Qeydlər |
|
44 |
Escherichia coli (E. coli) |
|
0 |
|
|
|
|
45 |
Enterococci |
|
0 |
|
|
|
|
46 |
Clostridium perfringens (sporlar da daxil olmaqla) |
|
0 |
|
|
|
(2) Dezinfeksiya olunan sular üçün bu dəyərlər, suyun emal müəssisəsindən ayrıldığı nöqtələrdə əhəmiyyətli miqdarda aşağı olmalıdır.
(3) Ardıcıl nümunələr götürüldükdə bu dəyərlərdən hər hansı biri müntəzəm olaraq yüksək çıxırsa, onda nəzarət həyata keçirilməlidir.
Əlavə 17
İSTEHSAL VƏ EMAL MÜƏSSİSƏSİNDƏ İSTİFADƏ OLUNAN SUDA STANDART ANALİZLƏR ZAMANI TƏYİN EDİLƏN GÖSTƏRİCİLƏR
|
|
Analiz standartları
Analiz göstəriciləri |
Minimum müşahidə (C1) |
Gündəlik müşahidə (C2) |
Periodik müşahidə (C3) |
Xüsusi hallarda, yaxud da təsadüfən aparılan müşahidələr (C4) |
|
A |
ORQANOLEPTİKİ GÖSTƏRİCİLƏR |
- İyi (1) - Dadı (1) |
- İyi - Dadı - Bulanıqlığı |
Gündəlik müşahidələrə əlavə olaraq (4) dipnotunda qeyd olunan göstəricilər |
İstifadə olunan suyun keyfiyyətinə təsir edən amilləri nəzərə alaraq Əlavə 4-də qeyd olunan göstəricilər xaricində, ekspertlər tərəfindən müəyyən ediləcək göstəricilər. |
|
B |
FİZİKİ-KİMYƏVİ GÖSTƏRİCİLƏR |
Suyun çökmə sürəti, yaxud da digər fiziki-kimyəvi göstəricilər |
-Temperaturu (2) -Suyun çökmə sürəti, yaxud da digər fiziki-kimyəvi göstəricilər - pH -Xlor çöküntüsü (3) |
|
|
|
C |
İSTƏNİLMƏYƏN GÖSTƏRİCİLƏR |
|
- Nitrat - Nitrit - Ammonyak |
|
|
|
D |
TOKSİKİ GÖSTƏRİCİLƏR
|
|
|
|
|
|
E |
MİKROBİOLOJİ GÖSTƏRİCİLƏR |
-Ümumi koliform/E.coli, Enterokokklar |
-Ümumi koliform/E.coli -Enterokokklar |
|
|
-
Keyfiyyət göstəriciləri etibarı ilə qiymətləndirmə
-
Çənlərdən tədarük edilən sular
-
Və ya digər dezinfeksiya maddələri və sadəcə olaraq tətbiq olunan hallarda
-
Bu göstəricilər səlahiyyətli orqan tərəfindən istifadə olunan suyun keyfiyyətinə təsir edəcək və birləşmələrin ion tarazlığını tənzimləyəcək bütün amillər nəzərə alınaraq müəyyən ediləcəkdir.
...........................................
C1 : Müəssisələr tərəfindən analiz ediləcək göstəricilər
C2 : Ekspertlər tərəfindən mütləq surətdə analiz ediləcək gündəlik göstəricilər
C3 : Ekspertlər tərəfindən ehtiyac olduqda gündəlik analizlərə əlavə olaraq analiz ediləcək digər göstəricilər (toksiki maddələr və s.)
C4 : Səlahiyyətli orqan tərəfindən analiz edilməsi tələb olunan göstəricilər.
Əlavə 18
SUYA DAİR GÖSTƏRİCİLƏR SİSTEMİ VƏ ONLARIN KEYFİYYƏTİNİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİNDƏ İSTİFADƏ OLUNAN REFERANS ANALİZ ÜSULLARI
A. ORQANOLEPTİK GÖSTƏRİCİLƏR
1. Rəng : Pt/co ölçüsünə görə tərtib olunmuş Fotometrik üsul
2. Bulanıqlıq : Silikat üsulu-Formazin testi-Secchi üsulu (Çökmə üsulu)
3. İyi : Dalbadal iyləməklə, 120C-də, yaxud da 250C-də test edilir
4. Dad : Dalbadal dadmaqla, 120C-də, yaxud da 250C-də test edilir
B. FİZİKİ-KİMYƏVİ GÖSTƏRİCİLƏR
5. Temperatur : Termometr
6. Hidrogen ionu
konsentrasiyası (pH) : Elektrometr
7. Çökmə sürəti : Elektrometr
8. Xloridlər : Elektrmetrik ionamer cihazı - Mohr metodu (Titirləmə üsulu)
9. Sulfatlar : Spektral fotometr
10. Silisium : Absorbsiyon spektrometr
11. Kalsium : Atom absorbsiyon spektrometr
12. Maqnezium : Atom absorbsiyon spektrometr
13. Sodium : Atom absorbsiyon spektrometr
14. Potasium : Atom absorbsiyon spektrometr
15. Alüminium : Atom absorbsiyon spektrometr
16. Ümumi coldluq : Kompleksometr
17. Buxarlandıqdan
sonra ümumi qatışıqlar : 1800C-də qurutma və çəkmə
18. Həll olunmuş ok-
sigen : Winker üsulu - Spesifik elektrod üsulu
C. İSTƏNİLMƏYƏNLƏR
19. Nitrat : Absorbsiyon spektrometr - Spesifik elektrod üsulu
20. Nitrit : Absorbsiyon spektrometr
21. Amonium
22. Keldahl Protein
(NO2 və NO3 cinsin-
dən N xaric : Titrimetrik (Keldal), yaxud da absorbsiyon spektral fotometr ilə oksidləşdirmə
23. (KMnO4) Oksidləş-
dirmə : Orta asitdə 10 dəq. müddətində KMnO4 ilə qaynatmaq (Kolorometrik üsul)
24. Ümumi Üzvi Kar-
bon (ÜÜC) : -
25. Hidrogen sulfid : Absorbsiyon spektrometr
26. Koliformda ekstrak-
siya edilə bilən maddə-
lər : pH temperaturda ayrılmış koliformdan istifadə edərək maye/maye ekstraksiyası ilə artığın ölçülməsi
27. Həll olunmuş, yaxud
da Emulsiya halda Hidrokar-
bonlar (neft efiri ilə
ekstraksiya edildikdən
sonra) : İnfraqırmızı absorbsiyon spektrometr
28. Fenollar : Absorbsiyon spektrometr, paranitroanil üsulu və 4-amino antiprin üsulu
29. Bor turşusu : Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr
30. Səthi aktiv maddələr
(Metilen ilə reaksiyaya
girən) : Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr
31. 51-ci nömrəli göstəri-
cilərə daxil olmadığı digər
üzvi xlor birləşmələr : Uyğun reaktivlər və ayırma əməliyyatından sonra qaz və maye xromotoQrafı
32. Dəmir : Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr
33. ManQan : Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr
34. Mis : Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr
35. Sink : Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr
36. Fosfor : Absorbsiyon spektrometr
37. Flor : Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr
38. Qatışıq maddələr : U 0-45-də membran, yaxud da mərkəzdən qaçma filtrasiya üsulu ilə (minimum 15 dəqiqə müddətində 2800 lə 3200 gr. arasında orta akselerasiya ilə) 1050C-də qurudulur (saflaşdırılır) və çəkilir.
39. Qalan xlorin : Titrimetr - absorbsiyon spektrometr
40. Barium : Atom absorbsiyon spektrometr
41. Gümüş : Atom absorbsiyon spektrometr
D. TOKSİKİ MADDƏLƏR
42. Arsen : Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr
43. Kadmium : Atom absorbsiyon spektrometr
44. Siyanur : Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr
45. Xrom : Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr
46. Civə : Atom absorbsiyon spektrometr
47. Nikel : Atom absorbsiyon spektrometr
48. Qurğuşun : Atom absorbsiyon spektrometr
49. Antimuan : Absorbsiyon spektrometr
50. Selenium : Atom absorbsiyon spektrometr
51. Pestisidlər ilə əlaqədar
məhsullar : 31-ci maddədə qeyd olunan üsul
52. Polisilik aromatik hid-
rokarbonatlar : Reaksiyadan sonra hekzan-qaz fazalı xromatoqrafdan istifadə edərək, yaxud da ultraviolet işıq içərisində nazik təbəqə xromatoqrafından sonra ölçülməsi - Eyni konsentrasiyanın dibi standart maddədən ibarət məhlula görə qarışdırılaraq ölçülməsi.
E. MİKROBİOLOJİ GÖSTƏRİCİLƏR
53. Ümumi koliform : Müxtəlif balonlar içərisindəki fermentasiya. Uyğun şəraitdə müsbət kolbaların alt təbəqələrinin ayrılması. Ən çox ehtimal olunan rəqəmə görə sayılması (EMS), yaxud da Tergidol laktas agar, endo agar, 0-4 % Teepolbroth kimi uyğun bir şəraitdə membran filtrasiyasının və məhlulun alt məhlullara ayırması və şübhəli koloniyaların müəyyənləşdirilməsi. Ümumi koliformlar üçün bakteriyaların inkubasiya temperaturu:
54. Fekal koliform : Müxtəlif kolbalar içərisindəki fermentasiya. Uyğun şəraitdə müsbət balonların alt təbəqələrinin ayrılması, ən çox ehtimal olunan rəqəmə görə sayılması (EMS), yaxud da Tergidol laktas agar, endo agar, 0-4 % Teepolbroth kimi uyğun bir şəraitdə membran filtrasiyasının və məhlulun alt məhlullara ayırması və şübhəli koloniyaların müəyyənləşdirilməsi. Ümumi koliformlar üçün bakteriyaların inkubasiya temperaturu:
55. Fekal Streptococcus : Natrium asid üsulu (Litsky). Ən çox ehtimal olunan rəqəmə görə sayılması (EMS). Əlverişli şəraitdə membran filtrasiyasından sonra əkmə.
56. Sulfid Reduksiyaedici Clos-
tridia : Nümunəni 800C-də qızdırdıqdan sonra aşağıdakıları həyata keçirməklə sporların sayılması:
- qara halo koloniyalar sayılaraq tərkibində qlükoza, sulfid və dəmir olan məhlula sporların əkilməsi
- agarla çevrilmiş, tərkibində qlükoza, sulfid və dəmir olan qidalı mühitə membran filtrasiyasının edilməsi, tərsinə çevrilmiş filtrenin götürülməsi, qara koloniyaların sayılması
- müxtəlif səviyyələrə malik kolbalara paylanılması, turnusol tətbiq edilmiş süd məhlulu içərsində qara koloniyaların alt qidalı mühitlərə ayrılması, ən çox ehtimal olunan rəqəmə görə sayılması (EMS).
57. İçmə və istifadə suyu : Yetişdirici aqar içərsinə yerləşdirilərək aşılanması.














